«Οι υποδομές και η τεχνολογία στην Οδική Ασφάλεια συμβάλλουν καθοριστικά, όμως η συμπεριφορά παραμένει ο πιο κρίσιμος παράγοντας», ανέφερε ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, Αλέξης Βαφεάδης κατά τη διάρκεια του Harm Reduction Conference 2026, παρουσιάζοντας τις βασικές κατευθύνσεις της Εθνικής Στρατηγικής Οδικής Ασφάλειας και τις δράσεις που υλοποιούνται σε επίπεδο πολιτικής, υποδομών και τεχνολογίας.
Όπως ανακοίνωσε, εντός των προσεχών μηνών θα τεθεί σε εφαρμογή το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τους επαγγελματίες μοτοσικλετιστές, το οποίο απαντά σε συγκεκριμένη ανάγκη ασφάλειας. Σύμφωνα με τον Υπουργό, οι μοτοσικλετιστές είναι περίπου 14 φορές πιο εκτεθειμένοι σε θανατηφόρο ατύχημα σε σχέση με τους οδηγούς αυτοκινήτου. Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει αυστηρότερες προϋποθέσεις αδειοδότησης, υποχρεωτική χρήση πιστοποιημένου εξοπλισμού και εφαρμογή ελάχιστων προδιαγραφών ασφάλειας, ενώ για τους πολίτες αυτό σημαίνει πιο αποτελεσματικούς ελέγχους και ένα πιο ασφαλές περιβάλλον μετακίνησης.
- Διαβάστε επίσης: Καινοτομία και συνεργασία για μείωση κινδύνων: O ρόλος κράτους, έρευνας και επιχειρήσεων στην ανάπτυξη ασφαλέστερων λύσεων
Ο κ. Βαφεάδης αναφέρθηκε επίσης στη συνολική διάσταση του προβλήματος σε διεθνές επίπεδο, σημειώνοντας ότι 1.200.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο σε οδικές συγκρούσεις παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 8.000 άνθρωποι κάθε χρόνο υφίστανται σοβαρούς τραυματισμούς, ενώ το 2025 περίπου 19.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους. Όπως τόνισε, στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέχρι το 2030 είναι η μείωση των θανάτων κατά 50%, κάτι που θα μπορούσε να σημαίνει ότι περισσότερες από 10.000 ζωές θα σώζονται κάθε χρόνο. «Δεν πρόκειται για έναν στατιστικό στόχο, αλλά για μια ηθική υποχρέωση όλων μας – του κράτους, της πολιτείας και της κοινωνίας», υπογράμμισε.
Αναφερόμενος στην Κύπρο, σημείωσε ότι υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ κυβέρνησης και Βουλής για την προώθηση μέτρων οδικής ασφάλειας, κάνοντας ειδική αναφορά στη νομοθεσία που καθιστά υποχρεωτική τη χρήση κράνους για τους ποδηλάτες, μια πρωτοβουλία που, όπως είπε, μπορεί να μην επιτρέπει ακόμη να μετρηθεί πόσοι τραυματισμοί ή θάνατοι αποφεύχθηκαν, αλλά αποτελεί σημαντικό μέτρο προστασίας.
Ο Υπουργός υπογράμμισε ότι η μείωση της βλάβης δεν σημαίνει αποδοχή του κινδύνου, αλλά διαχείρισή του με τρόπο που προστατεύει τη ζωή, μέσα από πρακτικά μέτρα, επιστημονικές μεθόδους και συστηματική δράση. Όπως εξήγησε, η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη φιλοσοφία του Safe System, η οποία αναγνωρίζει ότι ο άνθρωπος κάνει λάθη, κουράζεται και αποσπάται, και επομένως το σύστημα πρέπει να σχεδιάζεται έτσι ώστε να αντέχει και να συγχωρεί τα ανθρώπινα λάθη.
Η προσέγγιση αυτή εφαρμόζεται στο Στρατηγικό Σχέδιο Οδικής Ασφάλειας της Κύπρου 2021–2030, το οποίο βασίζεται σε ευρωπαϊκές πρακτικές και μεταφράζεται σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη μείωση του κινδύνου στο οδικό δίκτυο.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε, το αλκοόλ και τα ναρκωτικά ευθύνονται για περίπου το 24% των θανατηφόρων συγκρούσεων στην Κύπρο, ενώ η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση τετραπλασιάζει τον κίνδυνο σύγκρουσης. Μάλιστα, όπως ανέφερε, το 2025 καταγράφηκαν 19 θάνατοι για τους οποίους υπάρχει εύλογη υποψία ότι σχετίζονται με απόσπαση προσοχής οδηγών. Όπως σημείωσε, η απόσπαση προσοχής μπορεί να διαρκέσει ακόμη και πάνω από 20 δευτερόλεπτα, κάτι που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ατυχήματος.
Για τον λόγο αυτό, τόνισε ότι ενισχύονται οι στοχευμένοι έλεγχοι και η αξιοποίηση δεδομένων για πιο αποτελεσματικές αποφάσεις, ενώ ιδιαίτερο ρόλο διαδραματίζει η Αστυνομία, την οποία χαρακτήρισε «εμπροσθοφυλακή του κράτους» στην προσπάθεια για ενίσχυση της οδικής ασφάλειας.
Ο κ. Βαφεάδης αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο των οδικών υποδομών, σημειώνοντας ότι οι δρόμοι δεν είναι ουδέτεροι, καθώς μπορούν είτε να ενθαρρύνουν επικίνδυνες συμπεριφορές είτε να τις αποτρέπουν. Όπως εξήγησε, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι σε σύγκρουση με ταχύτητα 30 χλμ/ώρα η πιθανότητα θανάτου για έναν πεζό είναι περίπου 10%, ενώ στα 50 χλμ/ώρα φτάνει το 80–90%. Για τον λόγο αυτό, τοπικές αρχές, δήμοι και κοινότητες εφαρμόζουν ζώνες ταχύτητας 30 χλμ/ώρα, με την καθοδήγηση και υποστήριξη του Υπουργείου και της Αστυνομίας.
Παράλληλα, προωθούνται στοχευμένες παρεμβάσεις σε επικίνδυνα σημεία, αναβαθμίζονται οι διαβάσεις πεζών και βελτιώνεται συνολικά η ποιότητα των οδικών υποδομών με πιο ανθρωποκεντρική προσέγγιση στον σχεδιασμό του οδικού χώρου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην τεχνολογία, καθώς τα σύγχρονα οχήματα ενσωματώνουν συστήματα υποβοήθησης οδηγού (driver assistance systems) που μπορούν να αποτρέψουν έως και το 47% των οδικών συγκρούσεων όταν λειτουργούν συνδυαστικά. Στο πλαίσιο αυτό, η Κύπρος ενισχύει την ανανέωση του στόλου οχημάτων και την εφαρμογή ευρωπαϊκών προτύπων ασφάλειας, ενώ παράλληλα επενδύει σε έξυπνες υποδομές, όπως πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων, αισθητήρες στους δρόμους και συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο.
Τέλος, υπογράμμισε ότι η αλλαγή της οδικής κουλτούρας αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της στρατηγικής, αναφέροντας το πρόγραμμα «Πρεσβευτών Οδικής Ασφάλειας» στα σχολεία και τις στοχευμένες εκστρατείες ενημέρωσης που αποσκοπούν στη διαμόρφωση ισχυρότερης κουλτούρας οδικής συνείδησης στην κοινωνία.
