«Ο ιδιωτικός τομέας έχει αναμφίβολα τη δική του γοητεία. Ωστόσο, η θέση της Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων με έχει κερδίσει, κυρίως λόγω της αξίας που προσθέτει στην ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας», παραδέχεται, με ειλικρίνεια η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Στέλλα Μιχαηλίδου, σε συνέντευξή της στο InBusinessNews.
Η ίδια περιγράφει το όραμά της και μιλά για την αναγνώριση του έργου του Γραφείου, καθώς και για τη θετική ανταπόκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά τις καθημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζει.
Παράλληλα, η κ. Μιχαηλίδου χαρακτηρίζει ως «τεράστια και πρωτόγνωρη, στην ιστορία του Γραφείου, επιτυχία» την απόφαση για την ανέγερση και τη συμφωνία χρήσης του ποδοσφαιρικού γηπέδου της Λεμεσού, γνωστού ως «Αλφαμέγα».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέτρεψε τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν, εντός καθορισμένου χρονοδιαγράμματος, στην εφαρμογή της Α’ Φάσης του ΚΜΚΕ, αναφέροντας χαρακτηριστικά: Do it like Cyprus
Σχετικά πρόσφατα, το Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων έλαβε τα εύσημα από την Κομισιόν για την εφαρμογή της Α’ Φάσης του Κεντρικού Συστήματος Μητρώων Κρατικών Ενισχύσεων και Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας (ΚΜΚΕ) της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γενικότερα, υπάρχει ικανοποίηση από την Κομισιόν για τα ζητήματα κρατικών ενισχύσεων και το έργο που επιτελείτε;
Με την ανάληψη των καθηκόντων μου το 2021, είχα θέσει ως προσωπικό στόχο την εφαρμογή της Α’ Φάσης του ΚΜΚΕ, μέσω της οποίας όλες οι αρμόδιες αρχές καταχωρούν σε ένα κεντρικό, αυτοματοποιημένο μητρώο τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας. Πρόκειται για έναν στόχο με πολλαπλά οφέλη, τόσο για τους χρήστες όσο και για τις αρμόδιες αρχές. Η αυτοματοποίηση επέφερε σημαντική εξοικονόμηση λειτουργικού κόστους και συνέβαλε σε πιο αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας Ήσσονος Σημασίας.
Τα εύσημα που λάβαμε από την Κομισιόν αποτέλεσαν ιδιαίτερη τιμή και σημαντική αναγνώριση για το Γραφείο μας, καθώς πρωτοπορήσαμε και λειτουργήσαμε ως παράδειγμα προς μίμηση. Ενδεικτικό είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέτρεψε τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν, εντός καθορισμένου χρονοδιαγράμματος, στην εφαρμογή της Α’ Φάσης του ΚΜΚΕ, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Do it like Cyprus».
Πέραν αυτής της αναγνώρισης, θα έλεγα ανεπιφύλακτα ότι υπάρχει θετική ανταπόκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια στο Γραφείο μας, τόσο σε θέματα συμμόρφωσης και διαφάνειας με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, όσο και σε ζητήματα οργάνωσης, επικοινωνίας και ανταπόκρισης.
Φυσικά, υπάρχουν πάντοτε περιθώρια βελτίωσης, καθώς ο τομέας των κρατικών ενισχύσεων είναι ιδιαίτερα δυναμικός και συνεχώς εξελισσόμενος. Οι απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αυξάνονται, οι αρμοδιότητες αποκεντρώνονται στα κράτη-μέλη και οι κρατικές ενισχύσεις διευρύνονται, ώστε να συμβάλλουν πιο αποτελεσματικά στις οικονομίες τους.
Συνολικά, η μέχρι σήμερα πορεία μας καταδεικνύει ότι έχουμε εξελιχθεί σε έναν αξιόπιστο εταίρο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ουσιαστική συμβολή.
Στο πλαίσιο της Προεδρίας, θα διοργανώσουμε στην Κύπρο το State Aid Modernization Working Group, στις 9 Ιουνίου
Ποιος είναι ο ρόλος του Γραφείου Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων κατά την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Το Γραφείο μας προεδρεύει στην Ομάδα Εργασίας Ανταγωνισμού για θέματα κρατικών ενισχύσεων κατά την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συμμετοχή μας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα στον ρόλο των κρατικών ενισχύσεων, τόσο για τη διασφάλιση του υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών-μελών όσο και ως εργαλείο άσκησης αναπτυξιακής πολιτικής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η προεδρία μας δεν είναι απλώς συμμετοχική, αλλά ουσιαστική, καθώς συμβάλλουμε ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών, στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας και στην παρακολούθηση των εξελίξεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της Προεδρίας, θα διοργανώσουμε στην Κύπρο το State Aid Modernization Working Group στις 9 Ιουνίου 2026, με τη συμμετοχή όλων των κρατών-μελών, όπου θα συζητηθούν θέματα κοινού ενδιαφέροντος.
Από την αρχή εκτιμούσα ότι υπήρχαν ισχυρά επιχειρήματα, βάσει των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, ώστε να πειστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ποια ήταν η πιο σημαντική υπόθεση κρατικών ενισχύσεων που εξέτασε η Κομισιόν μέχρι σήμερα;
Αδιαμφισβήτητα, ήταν η απόφαση για την ανέγερση και τη συμφωνία χρήσης του ποδοσφαιρικού γηπέδου της Λεμεσού, γνωστού ως «Αλφαμέγα».
Ήταν μια τεράστια και πρωτόγνωρη, στην ιστορία του Γραφείου μας, επιτυχία – αλλά κυρίως της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η συγκεκριμένη απόφαση θωράκισε νομικά το κράτος, ενίσχυσε την αξιοπιστία του σε ευρωπαϊκό επίπεδο και έβαλε τέλος στις συζητήσεις περί παράνομης κρατικής ενίσχυσης.
Από την αρχή εκτιμούσα ότι υπήρχαν ισχυρά επιχειρήματα, βάσει των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, ώστε να πειστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Για τον λόγο αυτό επέμενα ότι το θέμα έπρεπε να κοινοποιηθεί στην Κομισιόν, προκειμένου να διασφαλιστεί η απαραίτητη νομική ασφάλεια.
Η υπόθεση κοινοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 από το Γραφείο μας, εκ μέρους του ΚΟΑ, με τη θέση ότι η ανέγερση και η συμφωνία χρήσης του γηπέδου συνιστούσαν μεν κρατική ενίσχυση, η οποία όμως, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορούσε να κριθεί συμβατή με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Παρουσιάσαμε τις ιδιαιτερότητες της υπόθεσης μέσα από τεκμηριωμένα επιχειρήματα, συνοδευόμενα από ανεξάρτητη οικονομική μελέτη και εμπεριστατωμένη ανάλυση. Τελικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε τον Φεβρουάριο του 2026 στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για συμβατή κρατική ενίσχυση.
Η διαδικασία ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς τα ερωτήματα και οι απαιτήσεις της Κομισιόν ήταν πολλά, σύνθετα και επαναλαμβανόμενα, γεγονός που κατέστησε την όλη εξέταση δύσκολη και χρονοβόρα.
Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται μη επιτρεπόμενες κρατικές ενισχύσεις, ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείται για τη διόρθωση της κατάστασης;
Σε τέτοιες περιπτώσεις ενεργοποιείται η διαδικασία αποκατάστασης, η οποία είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Αρχικά, πραγματοποιείται αξιολόγηση της ενίσχυσης και ενημερώνεται η αρμόδια αρχή, με στόχο είτε την τροποποίηση του μέτρου, ώστε να καταστεί συμβατό με τους κανόνες, είτε την άμεση παύση του, εφόσον έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή.
Σε περίπτωση που η ενίσχυση έχει ήδη χορηγηθεί και κριθεί ασυμβίβαστη, τότε μπορεί να εφαρμοστεί η αρχή της ανάκτησης, όπως προβλέπεται από τη σχετική νομοθεσία. Δηλαδή, ζητείται η επιστροφή του ποσού από τον δικαιούχο, προκειμένου να αποκατασταθεί ο υγιής ανταγωνισμός.
Οι αποφάσεις της Επιτροπής λειτουργούν ως καθοδηγητικά προηγούμενα, τα οποία ερμηνεύουν στην πράξη τους κανόνες
Πώς επηρεάζουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί και οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τη δουλειά του Γραφείου σας;
Οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί αποτελούν το βασικό νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούμε. Ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων είναι κατεξοχήν ευρωπαϊκή αρμοδιότητα, συνεπώς κάθε γνωμοδότηση, απόφαση, έγκριση και διαδικασία συμμόρφωσης του Γραφείου μας βασίζεται στους ισχύοντες κανονισμούς και στη νομολογία που διαμορφώνεται μέσα από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Παράλληλα, οι αποφάσεις της Επιτροπής λειτουργούν ως καθοδηγητικά προηγούμενα, τα οποία ερμηνεύουν στην πράξη τους κανόνες και καθορίζουν τον τρόπο εφαρμογής τους σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Αυτό σημαίνει ότι το Γραφείο μας οφείλει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, να μελετά τη νέα νομοθεσία και να προσαρμόζει διαρκώς την προσέγγισή του.
Επιπλέον, οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιβάλλουν συγκεκριμένες διαδικασίες διαφάνειας, κοινοποίησης και ελέγχου, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο συνεργαζόμαστε με τις εθνικές αρχές.
Συνολικά, οι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν αποτελούν απλώς ένα πλαίσιο συμμόρφωσης, αλλά τον πυρήνα πάνω στον οποίο δομείται ολόκληρη η λειτουργία και η αποστολή του Γραφείου μας.
Η απουσία επαρκούς αριθμού μόνιμου προσωπικού και ενός ολοκληρωμένου οργανογράμματος δυσχεραίνει τη συσσώρευση τεχνογνωσίας
Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζετε σήμερα στη λειτουργία του Γραφείου σας;
Το Γραφείο λειτουργεί από το 2001 με περίπου τα ίδια δεδομένα, σε έναν τομέα που εξελίσσεται ραγδαία και συνοδεύεται από αυξημένες ευθύνες. Ως αποτέλεσμα, προκύπτουν θεσμικά, οργανωτικά και επιχειρησιακά ζητήματα, με τα σημαντικότερα να συνοψίζονται ως εξής:
I. Η στελέχωση του Γραφείου βασίζεται σε ποσοστό περίπου 85% σε αποσπάσεις και εναλλάξιμο προσωπικό, γεγονός που δεν επιτρέπει τη δημιουργία μιας σταθερής, αποδοτικής και εξειδικευμένης ομάδας με εμπειρία.
II. Η απουσία επαρκούς αριθμού μόνιμου προσωπικού και ενός ολοκληρωμένου οργανογράμματος δυσχεραίνει τη συσσώρευση τεχνογνωσίας, καθώς και τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό και την οργάνωση του Γραφείου.
III. Η περιορισμένη γνώση των λειτουργών των αρμόδιων αρχών στο αντικείμενο των κρατικών ενισχύσεων, λόγω του ιδιαίτερα τεχνικού και εξειδικευμένου χαρακτήρα του, οδηγεί σε καθυστερήσεις ή/και σε αυξημένο κίνδυνο μη συμμόρφωσης. Αυτό συνεπάγεται και μεγαλύτερη ανάγκη καθοδήγησης και εποπτείας από το Γραφείο μας. Παράλληλα, η περιορισμένη γνώση δεν επιτρέπει την αξιοποίηση άλλων αποδοτικότερων εργαλείων και κανονισμών, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός ανάπτυξης στην κυπριακή οικονομία.
IV. Παρότι ο θεσμός του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση του υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών-μελών, της επενδυτικής ασφάλειας και της ορθής αξιοποίησης των δημόσιων πόρων, αυτή η αξία που προσδίδει ο θεσμός στην Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει εδραιωθεί επαρκώς στη διοικητική της πρακτική και δεν τυγχάνει της δέουσας αναγνώρισης.
Η αντιμετώπιση των πιο πάνω προκλήσεων προϋποθέτει ενίσχυση της θεσμικής θωράκισης, επένδυση στην εξειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού και καλλιέργεια κουλτούρας συμμόρφωσης.
Πώς και σε ποιο βαθμό έχετε προσθέσει αξία στον θεσμό του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων μέχρι σήμερα;
Καλλιεργήσαμε μια κουλτούρα σύμφωνα με την οποία οι κρατικές ενισχύσεις δεν αποτελούν εμπόδιο, αλλά μοχλό ανάπτυξης. Παράλληλα, ενισχύσαμε την αξιοπιστία του θεσμού, μειώσαμε τα λειτουργικά κόστη και απλοποιήσαμε τις διαδικασίες, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματικότητα και επενδύοντας στη γνώση και στην αναβάθμιση της εικόνας του Γραφείου.
Έγινε ένα σημαντικό βήμα στον τομέα της στελέχωσης, με την πλήρωση τριών μόνιμων θέσεων για πρώτη φορά από την ίδρυση του Γραφείου - πριν από 25 χρόνια - ενώ παράλληλα προωθήσαμε την αποδέσμευση του συνόλου των μόνιμων θέσεων του οργανογράμματος.
Επενδύσαμε στην τεχνολογία και στην απλοποίηση των διαδικασιών, διοχετεύοντας τα οφέλη προς τις αρμόδιες αρχές, μέσω της εφαρμογής της Α’ Φάσης του ΚΜΚΕ.
Δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στη γνώση και στη συμμόρφωση, μέσα από εκπαιδεύσεις, παρουσιάσεις και εγκυκλίους, ενισχύοντας παράλληλα την παρουσία και τη φωνή μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω της ενεργούς συμμετοχής μας στις διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Παράλληλα, προωθήσαμε τη χρήση σύγχρονων εργαλείων που επιτρέπουν τη χορήγηση ενισχύσεων σε τομείς προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με έγκριση σε εθνικό επίπεδο.
Δώσαμε επίσης έμφαση στην παρουσία μας στις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές, μέσω τεκμηριωμένων γνωμοδοτήσεων, ενώ ενισχύσαμε την εξωστρέφεια του Γραφείου, τόσο προς την κοινωνία –μέσω της δημιουργίας ψηφιακών μέσων– όσο και προς την επιχειρηματική κοινότητα, με συνεργασίες με το ΚΕΒΕ και την ΟΕΒ.
Επιπρόσθετα, προχωρήσαμε στη μεταστέγαση του Γραφείου σε σύγχρονο επαγγελματικό χώρο.
Συνολικά, επικεντρωθήκαμε στη θεσμική ενδυνάμωση του Γραφείου, στη στελέχωσή του, στην περαιτέρω ενίσχυση της τεχνογνωσίας και στην εδραίωση μιας σύγχρονης κουλτούρας συμμόρφωσης, η οποία στηρίζει ουσιαστικά την ανάπτυξη της οικονομίας.
Από την πρώτη στιγμή, στόχος μου ήταν να αναβαθμίσω και να εξελίξω τον θεσμό, να τον αναδείξω, ώστε να προσφέρει ουσιαστικό όφελος στην κοινωνία και στον κάθε πολίτη
Τον ερχόμενο Μάρτιο ολοκληρώνεται η εξαετής θητεία σας στο Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων. Υπάρχει ενδεχόμενο ανανέωσης ή σκέφτεστε την επιστροφή στον ιδιωτικό τομέα; Ποια είναι τα επόμενα επαγγελματικά σας σχέδια;
Κατά την άποψή μου, το ζητούμενο σε ό,τι κάνει κανείς είναι η πρόοδος, η εξέλιξη και η ανάπτυξη. Και όχι μόνο η προσωπική εξέλιξη, αλλά και της ομάδας του, καθώς και η πρόοδος και η ανάπτυξη του θεσμού που εκπροσωπεί. Αναντίλεκτα, καθημερινή προτεραιότητά μου είναι να συνεχίσω το έργο που έχουμε ξεκινήσει, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση και θεσμική εδραίωση του Γραφείου μας.
Πιστεύω ότι όταν ξεπερνάς τις προσδοκίες και τους στόχους σου, όταν εργάζεσαι με ήθος, αφοσίωση και αποτελεσματικότητα και όταν προσφέρεις παραγωγικά και ωφέλιμα για το σύνολο, η ζωή σε οδηγεί εκεί που ανήκεις. Και εκεί κουβαλάς όλες τις εμπειρίες και τις γνώσεις σου, αλλά κυρίως κουβαλάς την επαγγελματική υπόσταση που έχεις χτίσει στο πέρασμα σου.
Ο ιδιωτικός τομέας έχει αναμφίβολα τη δική του γοητεία. Ωστόσο, η θέση της Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων με έχει κερδίσει, κυρίως λόγω της αξίας που προσθέτει στην ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας. Από την πρώτη στιγμή, στόχος μου ήταν να αναβαθμίσω και να εξελίξω τον θεσμό, να τον αναδείξω, ώστε να προσφέρει ουσιαστικό όφελος στην κοινωνία και στον κάθε πολίτη.
Είμαι ευγνώμων για τη μέχρι σήμερα διαδρομή μου και συνεχίζω ακούραστα, με την ίδια προσήλωση, παρά τις δύσκολες συνθήκες, για την υλοποίηση του οράματός μου: ότι οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων δεν αποτελούν εμπόδιο, αλλά μοχλό ανάπτυξης, εργαλείο επενδυτικής ασφάλειας και παράγοντα εμπιστοσύνης και σταθερότητας.
Πρόκειται για ένα όραμα που απαιτεί ακόμη αρκετό χρόνο για να αποδώσει και σκληρή, συστηματική και συλλογική δουλειά από μια χαλκέντερη ομάδα, προκειμένου να υλοποιηθεί.
