Η ανάληψη της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σηματοδοτεί μια περίοδο έντονης νομοθετικής δραστηριότητας, καθώς προχωρά ο Μάρτιος του 2026. Αυτή είναι μια κρίσιμη περίοδος για τη νεολαία της χώρας. Η Κύπρος αξιοποιεί την Προεδρία για να προωθήσει ένα «ψηφιακό μετασχηματισμό βασισμένο σε αξίες», που συνδυάζει την τεχνολογική καινοτομία και την αταλάντευτη δέσμευση για τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, λαμβάνοντας υπόψη τη στρατηγική της θέση ανάμεσα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική (ERA Portal, 2026).
Το θεματικό σύνθημα της Κυπριακής Προεδρίας, «Μια Αυτόνομη Ένωση, Ανοιχτή στον Κόσμο», αντικατοπτρίζεται και στον ψηφιακό δημόσιο χώρο. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης έχει θέσει την «οικονομική και ψηφιακή ανταγωνιστικότητα» στο επίκεντρο της ατζέντας, με σαφή όμως προτεραιότητα: η μεταρρύθμιση πρέπει να «μην αφήνει κανέναν πίσω» (Συμβούλιο της ΕΕ, 2026).
Τον περασμένο Φεβρουάριο, η προσοχή εστιάστηκε στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Ψηφιακά Δικαιώματα και Αρχές. Για τους/ις νέους/ες Κύπριους επιχειρηματίες, αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να υπερβούν την απλή κωδικοποίηση και να υιοθετήσουν επιχειρηματικά μοντέλα «Ηθικά από Σχεδιασμό». Ο ρόλος της ΕΕ είναι καθοριστικός σε αυτό το σημείο: μέσω της ενσωμάτωσης κανόνων στον Νόμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και στον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), παρέχεται ένα σταθερό ρυθμιστικό «δίχτυ ασφαλείας». Αυτό επιτρέπει στις μικρές νεοφυείς επιχειρήσεις στην Κύπρο να αναπτυχθούν στην ενιαία αγορά, χωρίς το βάρος της πλοήγησης σε 27 διαφορετικά νομικά συστήματα (CCIA Europe, 2025).
Στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του 2026, η επιχειρηματικότητα δεν περιορίζεται πλέον στο κέρδος, αλλά αφορά τη «Διπλή Μετάβαση» - τη ταυτόχρονη στροφή προς πράσινες και ψηφιακές λύσεις. Στην Κύπρο, αυτό εκδηλώνεται μέσω στοχευμένων δράσεων στο πλαίσιο του προγράμματος THALIA 2021-2027, το οποίο παρέχει σημαντικές επιχορηγήσεις σε νέους/ες καινοτόμους ηλικίας 18-29 ετών (Youth Wiki, 2025).
Σε αυτό το διάστημα, η έννοια της καινοτομίας επικεντρώνεται ιδιαίτερα στην Ψηφιακή Δημοκρατία, σε άμεση συνάρτηση με το έργο EU Presidency Project 5 (EUPP5), που υλοποιείται στην Κύπρο από το CARDET. Το EUPP5 λειτουργεί ως στρατηγικός πυλώνας, διασφαλίζοντας ότι αυτές οι ψηφιακές καινοτομίες θα τροφοδοτήσουν με τεκμηριωμένο περιεχόμενο τα υψηλού επιπέδου πολιτικά έγγραφα που εκπονούνται για το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσω της ουσιαστικής ενσωμάτωσης της γνώσης της Κοινωνίας των Πολιτών στη διαμόρφωση της ψηφιακής ατζέντας, το έργο γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ των αφηρημένων κανονισμών των Βρυξελλών και της καθημερινής πραγματικότητας ενός/μιας νέου/νέας επιχειρηματία στη Μεσόγειο.
Η ασφαλής χρήση του διαδικτύου από ανηλίκους και η ψηφιακή τους ευημερία τοποθετούνται ψηλά στις προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας. Τον Φεβρουάριο του 2026, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Χρήσης του Διαδικτύου στις 10 Φεβρουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης Κατά του Ηλεκτρονικού Εκφοβισμού. Η Κύπρος αναδείχθηκε σε σταθερό υποστηρικτή της πρωτοβουλίας, προωθώντας την ιδέα μιας ενοποιημένης «ψηφιακής ενηλικίωσης» σε επίπεδο ΕΕ, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας της ψυχικής υγείας της επόμενης γενιάς.
Για τους/ις νέους/ες επιχειρηματίες, ένα τέτοιο πλαίσιο βασισμένο στα δικαιώματα, συνιστά ουσιαστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου εντείνονται οι ανησυχίες για την εκμετάλλευση προσωπικών δεδομένων, η ευρωπαϊκή νεολαία έχει τη δυνατότητα να αναπτύσσει προϊόντα και υπηρεσίες που ενσωματώνουν εκ κατασκευής τη διαφάνεια και την ασφάλεια. Η ΕΕ λειτουργεί ως αρχιτέκτονας αυτού του οικοσυστήματος «αξιόπιστης τεχνολογίας», χρηματοδοτώντας τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Ψηφιακής Καινοτομίας (European Digital Innovation Hubs - EDIHs), τα οποία παρέχουν στις νεοφυείς επιχειρήσεις πρόσβαση σε υποδομές υπολογιστικής υψηλής απόδοσης και περιβάλλοντα δοκιμών τεχνητής νοημοσύνης, πλήρως ευθυγραμμισμένα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας της ιδιωτικότητας.
Παράλληλα, η Προεδρία αναγνωρίζει ότι η ψηφιακή μεταρρύθμιση προϋποθέτει εκτεταμένη αναβάθμιση δεξιοτήτων. Παρά τον χαρακτηρισμό της νεολαίας ως «ψηφιακών ιθαγενών», σημαντικό ποσοστό νέων παρουσιάζει κενά σε εξειδικευμένους τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια και η ηθική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται η πρωτοβουλία Union of Skills, ενώ τον Φεβρουάριο πραγματοποιήθηκαν άτυπες συναντήσεις Ευρωπαίων Υπουργών Παιδείας στη Λευκωσία, με επίκεντρο την ενσωμάτωση της ψηφιακής εγγραμματοσύνης και της τεχνητής νοημοσύνης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Η διασύνδεση των δεξιοτήτων αυτών με το Φόρουμ «Εγγύηση Νεολαίας» ενισχύει τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών για πρόσβαση σε ποιοτικές ψηφιακές σταδιοδρομίες, ανεξαρτήτως κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου.
Το 2026, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι διττός: προστατευτικός και επιταχυντικός. Μέσω της στρατηγικής ηγεσίας της Κυπριακής Προεδρίας και του υποστηρικτικού πλαισίου προγραμμάτων όπως το EUPP5, η ΕΕ αποδεικνύει ότι η τεχνολογική και ψηφιακή πρόοδος μπορεί να συμπορεύεται με τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Για τη νεολαία της Κύπρου και της Ευρώπης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν συνιστά απλώς πρόκληση προς διαχείριση, αλλά ευκαιρία προς αξιοποίηση, ένα δικαιωματικά θεμελιωμένο ορόσημο που πρέπει και αξίζει να διερευνηθεί, να οικοδομηθεί και να μετατραπεί σε βιώσιμο αναπτυξιακό κεφάλαιο.
Το έργο «Προς μια ανοιχτή, δίκαιη και βιώσιμη Ευρώπη στον κόσμο – Πρόγραμμα Προεδρίας της ΕΕ 2024–2026» συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και υλοποιείται από τους Global Focus, Grupa Zagranica, CARDET και CONCORD, την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης και διεθνούς συνεργασίας. Αριθμός έργου: 2024/459-484. Το περιεχόμενο αυτής της δημοσίευσης αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του CARDET και δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
*Κατερίνα Παναγή, Ερευνήτρια και Διαχειρίστρια Ευρωπαϊκών Έργων, CARDET
