17 εισηγήσεις για μείωση του κόστους ηλεκτρισμού για νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις υπέβαλε ο Σύνδεσμος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Ηλεκτρονικών Μηχανικών (CYBSE), μέσω επιστολής την οποία απέστειλε στον Υπουργό Ενέργειας, Μιχάλη Δαμιανό.
Δείτε αυτούσιες τις προτάσεις του CYBSE:
Σε συνέχεια και παλαιότερων μας επιστολών για τα κρίσιμα ζητήματα της Ενέργειας, επανερχόμαστε για να παρακαλέσουμε για την διευθέτηση μας συνάντησης με σκοπό να συζητήσουμε τις θέσεις και απόψεις του Συνδέσμου μας, για τα πιο κάτω κρίσιμα θέματα που αφορούν κύρια το ψηλό κόστος ηλεκτρισμού που πνίγουν σήμερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
1. Σχέδια Χορηγιών για ΑΠΕ και ΕΞΕ: Από τις 31 Δεκεμβρίου 2025 έχουν κλείσει όλα τα σχέδια χορηγιών είτε του Υπουργείου Ενέργειας είτε του Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞΕ, αφήνοντας εκτεθειμένα αρκετά νοικοκυριά και ΜΜΕ που θα ήθελαν να επενδύσουν σε λύσεις εξοικονόμησης ενέργειας ή/και ΑΠΕ, προκαλώντας στασιμότητα στις επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση της χώρας.
Η άμεση επαναπροκήρυξη τους αποτελεί ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των δεσμεύσεων της Κύπρου για εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση των εκπομπών και ανάπτυξης των ΑΠΕ. Οι συγκεκριμένες δράσεις είναι σημαντικές και θα πρέπει να υπάρχει στον ορίζοντα πλάνο για εξασφάλιση σχετικών οικονομικών πόρων από το κράτος για επαναπροκήρυξη τους, ή μέσω άλλων τρόπων (π.χ. on bill schemes). Η απλή κατάργηση των σχεδίων χορηγιών, χωρίς κάποιο ξεκάθαρο πλάνο, αφήνει νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, σε αβεβαιότητα.
2. Σχέδια Αποθήκευσης Ενέργειας: Η πρόσφατη κατάργηση του Net Metering και η εφαρμογή του Net Billing στα ΦΒ συστήματα, χωρίς την προκήρυξη σχεδίων χορηγιών για αποθήκευση ενέργειας στον κτηριακό τομέα, δημιουργεί σοβαρούς ενδοιασμούς σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις στο να επενδύσουν σε συστήματα ΑΠΕ, καθώς τις μεσημβρινές ώρες σε αρκετές μέρες του έτους η ηλεκτρική ενέργεια που εκχέεται στο δίκτυο έχει μηδενικές τιμές και συνεπώς δεν θα αποζημιώνονται τα νοικοκυριά που ως επί των πλείστων τις συγκεκριμένες ώρες δεν έχουν κατανάλωση ενέργειας και εκχέουν όλη σχεδόν την ενέργεια που παράγουν προς το δίκτυο.
Περαιτέρω επιχειρήσεις που έχουν επενδύσει σε συστήματα ΑΠΕ με μεγάλο συνεπαγόμενο κόστος, δεν μπορούν να εκμεταλλευθούν τις δυνατότητες των συστημάτων τους αφού αντιμετωπίζουν σημαντικές περικοπές (>50% σε ετήσια βάση για το 2025 για επιχειρήσεις με μεγάλα συστήματα) με καταστροφικές συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα και/ή βιωσιμότητά τους. Με πέραν των 950MW εγκατεστημένης ισχύος ΦΒ συστημάτων, η αποθήκευση θα αυξήσει εκθετικά τη διείσδυση ενέργειας από ΑΠΕ στο ενεργειακό ισοζύγιο, από τη δυνατότητα εκμετάλλευσης έστω και μόνο των περικοπών.
Η αποθήκευση ενέργειας, θα βελτιώσει και τις επιπτώσεις της απογευματινής ψηλής ζήτησης από τις συμβατικές μονάδες, εξομαλύνοντας το ημερήσιο προφίλ και σταθεροποιώντας τη λειτουργία παρέχοντας ασφάλεια εφοδιασμού κατά τις περιόδους ιδιαίτερα υψηλής ζήτησης.
3. Δυνατότητα έκχυσης ενέργειας στο δίκτυο: Ο τεχνικός οδηγός της ΑΗΚ-ΔΣΔ δεν επιτρέπει σήμερα στα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (π.χ. μπαταρίες) να εκχέουν ενέργεια στο δίκτυο. Αυτό δυσχεραίνει την ευστάθεια του δικτύου καθώς θα μπορούσαν τα συστήματα αποθήκευσης να υποβοηθήσουν τις σημερινές μονάδες συμβατικής παραγωγής, να καλύψουν την απότομη αύξηση της ζήτησης τις απογευματινές και βραδινές ώρες (duck curve) και να ενισχύσουν την ευστάθεια του δικτύου. Θεωρούμε ότι αυτή η πρόνοια θα πρέπει να τροποποιηθεί άμεσα και η παρέμβαση του Υπουργείου Ενέργειας είναι σημαντική προς αυτή την κατεύθυνση.
4. Δυνατότητα φόρτισης μπαταριών από το δίκτυο: Επιπλέον, ο τεχνικός οδηγός της ΑΗΚΔΣΔ δεν επιτρέπει σήμερα την φόρτιση των συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο, κάτι που επίσης δυσχεραίνει την ευστάθεια του δικτύου καθώς θα μπορούσαν τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας να υποβοηθήσουν στην αποθήκευση της περίσσιας πράσινης ενέργειας που εγχέεται στο δίκτυο, κυρίως τις μεσημβρινές ώρες. Θεωρούμε ότι και η συγκεκριμένη πρόνοια θα πρέπει να τροποποιηθεί άμεσα και η παρέμβαση του Υπουργείου Ενέργειας είναι σημαντική προς αυτή την κατεύθυνση.
5. Πλήρης αποκοπή συστημάτων ΑΠΕ με Αποθήκευση: Θα πρέπει να επανεξεταστεί η δυνατότητα του ΔΣΔ για πλήρη αποκοπή της παραγωγής των συστημάτων ΑΠΕ σε αυτοκαταναλωτές που έχουν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Όλα τα συστήματα θα 3 πρέπει να ρυθμιστούν ώστε η εντολή του ΔΣΔ να μην αφορά αποκοπή παραγωγής αλλά εντολή για φόρτιση των μπαταριών.
6. Καθυστέρηση στην αδειοδότηση Έργων ΑΠΕ και Αποθήκευσης Ενέργειας: Ένα επίσης μεγάλο θέμα που υπάρχει είναι η μεγάλη καθυστέρηση που υπάρχει στην αδειοδότηση (τεχνικοί όροι από ΔΣΔ-ΑΗΚ) των έργων ΑΠΕ με ή χωρίς αποθήκευση, είτε αυτά αφορούν οικιακά, εμπορικά, βιομηχανικά κτήρια με την μέθοδο του Net Billing ή του Virtual Net Billing, αλλά και υφιστάμενα Φ/Β πάρκα που θα ήθελαν να εγκαταστήσουν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Επίσης απαιτείται περισσότερη διαφάνεια στην αδειοδότηση και τους όρους σύνδεσης, καθώς παρατηρείται να έχουν δοθεί Άδειες και Όροι Σύνδεσης σε υποστατικά που έχουν κάνει αίτηση πολύ πιο μετά από άλλους αιτητές, οι οποίοι περιμένουν απάντηση από τον ΔΣΔ-ΑΗΚ πέραν του εντός έτους αρκετές φορές. Θεωρούμε πως η δική σας παρέμβαση για να επιλυθεί το συγκεκριμένο θέμα, θα είναι καθοριστικής σημασίας.
7. Σχέδιο χορηγιών για την εγκατάσταση εξοπλισμού «Zero Export» σε οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα, που έχουν εγκατασταθεί μετά το 2023 και τα οποία είναι τα μόνα οικιακά συστήματα που επηρεάζονται από τις συχνές αποκοπές που επιβάλλουν οι Διαχειριστές Συστήματος.
8. Καθορισμός τιμής αποζημίωσης για την παραγόμενη και μη ιδιοκαταναλισκόμενη ενέργεια από αυτοπαραγωγή στα οικιακά συστήματα Net Billing. Η ενέργεια η οποία παράγεται αλλά δεν αυτοκαταναλώνεται στους οικιακούς καταναλωτές θα πρέπει να αποζημιώνεται σε τιμή όχι χαμηλότερη των 11 ευρωσέντ ανά κιλοβατώρα, όπως ισχύει και σήμερα. Σε διαφορετική περίπτωση η επένδυση σε οικιακά ΦΒ συστήματα net billing με κόστος αποζημίωσης το κόστος χονδρικής στο χρηματιστήριο ενέργειας κάνει την επένδυση μη βιώσιμη.
9. Ετοιμασία σχεδίου χορηγιών για δράσεις μείωσης ρύπων και εξοικονόμησης ενέργειας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνεται στο ΕΣΕΚ, αλλά η Β’ φάση του, που αφορά στην επιχορήγηση λύσεων μείωσης εκπομπών, δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.
10. Διεκδίκηση από το Υπουργείο Ενέργειας τουλάχιστον του 50% των εσόδων από τη δημοπράτηση ρύπων (περίπου €125 εκατομμύρια ετησίως) να κατατίθενται στο ταμείο ΑΠΕ και ΕΞΕ και να επενδύονται σε λύσεις μείωσης των ρύπων (ΑΠΕ, Εξοικονόμηση Ενέργειας, Διαχείριση Αποβλήτων, Κυκλική Οικονομία, κτλ) όπως προβλέπεται και στο ΕΣΕΚ αλλά και συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας έναντι της Ε.Ε.
11. Εφαρμογή στην πράξη της αρχής "Energy Efficiency First" σε όλα τα νέα και υφιστάμενα σχέδια χορηγιών. Θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να 4 λαμβάνουν χορηγία και για μεμονωμένα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, που προφανώς πετυχαίνουν κάποιαν προκαθορισμένη ελάχιστη τιμή εξοικονόμησης ενέργειας και όχι αποκλειστικά στο πλαίσιο ριζικών ανακαινίσεων. Παρόμοιο σχέδιο τρέχει τώρα η ΑΗΚ Προμήθεια με πολλαπλά οφέλη για τους καταναλωτές. 12. Ενεργειακοί Έλεγχοι: Έχει αποδειχθεί ότι αρκετά νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) δεν εφαρμόζουν απλές τεχνικές και λύσεις μηδενικού κόστους που θα μπορούσαν να να εξοικονομήσουν σημαντικά ποσά ενέργειας. Για τον συγκεκριμένο λόγο έχουν σημαντικά αυξημένο ενεργειακό κόστος ενώ για υποβαθμίζεται η ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ, λόγω ακριβώς του πολύ αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Η ευρωπαϊκή οδηγία 1791/2023 προνοεί μεταξύ άλλων στην παρ. 80 (σελ.15) “…τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν προγράμματα, προκειμένου να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν τις ΜΜΕ να υποβάλλονται σε ενεργειακούς ελέγχους και να υλοποιούν τις συστάσεις που προκύπτουν από αυτούς τους ενεργειακούς ελέγχους”, ενώ στο άρθρο 11 παρ. 6 της ίδιας οδηγίας “Τα κράτη μέλη καταρτίζουν προγράμματα για να ενθαρρύνουν και να παρέχουν τεχνική βοήθεια στις ΜΜΕ που δεν υπόκεινται στην παράγραφο 1 ή 2, ώστε να υποβάλλονται σε ενεργειακούς ελέγχους και, συνακολούθως, να υλοποιούν τις συστάσεις των ελέγχων αυτών”.
Μέσα σε αυτά τα πλαίσια θεωρούμε πως το Υπουργείο Ενέργειας θα μπορούσε να επιδοτήσει 100% νοικοκυριά και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις στο να υποβληθούν σε ενεργειακό έλεγχο ώστε να ενημερωθούν για τις λύσεις και τεχνικές εξοικονόμησης ενέργειας που θα μπορούσαν να υλοποιήσουν στις εγκαταστάσεις τους.
13. Ισοβαρής κατανομή των διαθέσιμων κονδυλίων από το Ταμείο ΑΠΕ και ΕΞΕ μεταξύ έργων εξοικονόμησης ενέργειας και φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Αν εξετάσει κάποιος τον προυπολογισμό του Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞΕ τα προηγούμενα χρόνια θα επιβεβαιώσει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επενδύσεων του Ταμείου αφορούσε τις ΑΠΕ και όχι την εξοικονόμηση ενέργειας. 14. Δημιουργία ειδικών σχεδίων χορηγιών για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν πληγεί σημαντικά από το αυξημένο κόστος ενέργειας. Πολλές ΜΜΕ έχουν ήδη οδηγηθεί σε αναστολή λειτουργίας, γεγονός που πλήττει την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση.
Το πλεονασματικό Ταμείο ΑΠΕ και ΕΞΕ πρέπει να αξιοποιηθεί προς όφελος τόσο των επιχειρήσεων όσο και των νοικοκυριών, χωρίς να υπάρχει μεταφορά κονδυλίων από τη μία κατηγορία στην άλλη.
15. Προώθηση της Λειτουργίας Ενεργειακών Κοινοτήτων: Όπως γνωρίζετε αρκετοί συμπολίτες μας και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις δεν έχουν δυνατότητα να επενδύσουν σε συστήματα ΑΠΕ (π.χ. φωτοβολταϊκά) καθώς δεν υπάρχει διαθέσιμη στέγη στα κτήρια όπου στεγάζονται (π.χ. πολυκατοικίες). Αυτές οι ομάδες των συμπολιτών μας δεν έχουν δυνατότητα πρόσβασης σε φθηνή ενέργεια από ΑΠΕ.
Οι ενεργειακές κοινότητες, με βάση το 5 ρυθμιστικό πλαίσιο που έχει ετοιμάσει η ΡΑΕΚ μπορούν να δώσουν διέξοδο σε αυτούς τους καταναλωτές οι οποίοι βλέπουν τα εισοδήματα τους να συρρικνώνονται και τα κόστη ενέργειας να είναι υπερβολικά υψηλά, απειλώντας την βιωσιμότητα τους.
16. Δυναμικές Διατιμήσεις από Προμηθευτές Ηλεκτρισμού: Έχει παρατηρηθεί από την λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού ότι αρκετές μέρες τον χρόνο, ειδικότερα τις περιόδους Οκτώβριο με Μάιο έχουμε μηδενικές τιμές ηλεκτρισμού στην χονδρική αγορά, από τις 9:00 το πρωί μέχρι τις 15:00 το απόγευμα. Αυτό, το μηδενικό κόστος αγοράς ηλεκτρισμού από τους προμηθευτές ηλεκτρισμού, δεν μεταφέρεται σήμερα στους λογαριασμούς των καταναλωτών μέσω δυναμικών διατιμήσεων.
Θα πρέπει με την δική σας παρέμβαση και την έγκριση της ΡΑΕΚ να απαιτηθεί από την ΑΗΚ προμήθεια και τους άλλους προμηθευτές όπως μετακυλήσουν αυτό το κόστος στους καταναλωτές, μέσω νέων δυναμικών διατιμήσεων που μπορούν να εφαρμόσουν.
17. Άμεση σύσταση ad hoc Συμβουλευτικής Επιτροπής προς το Υπουργείο Ενέργειας, με τη συμμετοχή του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου Κύπρου και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, με στόχο την ετοιμασία σχεδίων δράσης, με ξεκάθαρους στόχους, χρονοδιαγράμματα και απαιτούμενους πόρους για την υλοποίηση των δράσεων που έχουν συμπεριληφθεί στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) της Κύπρου.
Παραμένουμε πάντα στην διάθεση σας για την διευθέτηση μιας συνάντησης, ώστε να αναλύσουμε με περισσότερη λεπτομέρεια τις εισηγήσεις μας για τα πιο πάνω κρίσιμα ζητήματα, που αφορούν το ενεργειακό μέλλον του τόπου και την μείωση του κόστους ηλεκτρισμού. Με εκτίμηση, Σύνδεσμος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Ηλεκτρονικών Μηχανικών CYBSE
