Οι ευρωπαϊκές οδηγίες για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ενθαρρύνουν την είσοδο περισσότερων συμμετεχόντων στην αγορά και τη διεύρυνση των επιλογών των καταναλωτών και η ίδια η Ελεγκτική Υπηρεσία αναγνωρίζει ότι η Cyta διαθέτει τεχνολογική επάρκεια, σημαντικές υποδομές και ισχυρή οικονομική βάση ενώ παράλληλα για να μπορεί η Cyta να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα, την εξέλιξη και την ανάπτυξή της, είναι κρίσιμο να της επιτρέπεται να λειτουργεί ισότιμα σε ανοικτές αγορές και να μην αντιμετωπίζεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Τα πιο πάνω υπογραμμίζει η Cyta σε σημείωμά της προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων, σχετικά με το νομοσχέδιο για την επέκταση των δραστηριοτήτων της, σε διευκρινίσεις της επί σχετικής επιστολής της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία εξέφρασε ενδοιασμούς για την ορθότητα της εν λόγω τροποποίησης.
Η Cyta επισημαίνει ότι προτεινόμενη ρύθμιση δεν αλλάζει τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ούτε επηρεάζει τον ρόλο της ΑΗΚ ή το ενεργειακό μοντέλο της χώρας και προσθέτει ότι «σε μια ανοικτή αγορά, η παρουσία περισσότερων αξιόπιστων φορέων διευρύνει τις επιλογές των καταναλωτών και ενισχύει τον ανταγωνισμό. Παράλληλα, η μετακίνηση καταναλωτών μεταξύ παρόχων αποτελεί φυσιολογική λειτουργία του ανταγωνισμού και δεν μπορεί να αποτελεί επιχείρημα για μετακύλιση κόστους στους καταναλωτές».
Το ευρωπαϊκό δίκαιο ανταγωνισμού δεν περιορίζει τον αριθμό δημόσιων οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε ανοικτές αγορές, σημειώνει περαιτέρω και απευθυνόμενη προς τη Βουλή εξηγεί ότι το ερώτημα που καλείται να απαντήσει «είναι κατά πόσο το Κράτος θα επιτρέψει στη Cyta, έναν δημόσιο οργανισμό με αποδεδειγμένη δυναμική, να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να δημιουργεί αξία για την οικονομία και την κοινωνία ή αν θα διατηρηθεί ένα πλαίσιο λειτουργίας του περασμένου αιώνα που περιορίζει τις δυνατότητές του, σε ένα περιβάλλον όπου οι ανταγωνιστές του εξελίσσονται».
Πιο κάτω παρατίθεται αυτούσιο το σημείωμα της Cyta προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων:
Η συζήτηση που βρίσκεται ενώπιον της Βουλής αφορά την επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της Cyta, ώστε να μπορεί να δραστηριοποιείται σε ανοικτές αγορές πέραν των τηλεπικοινωνιών, όπως ήδη ισχύει για άλλους δημόσιους οργανισμούς.
Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν αλλάζει τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ούτε επηρεάζει τον ρόλο της ΑΗΚ ή το ενεργειακό μοντέλο της χώρας. Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζεται από το ευρωπαϊκό και το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο και εποπτεύεται από ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές.
Η επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επισημαίνει ορθά ορισμένες διαρθρωτικές προκλήσεις του ενεργειακού τομέα, όπως η καθυστέρηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, η μη αξιοποίηση φυσικού αερίου και η περιορισμένη ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών. Τα ζητήματα αυτά αποτελούν δομικές προκλήσεις του ενεργειακού συστήματος και αφορούν τον σχεδιασμό και τις υποδομές του τομέα, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παρόχων που δραστηριοποιούνται σε μια ανοικτή αγορά.
Σε μια ανοικτή αγορά, η παρουσία περισσότερων αξιόπιστων φορέων διευρύνει τις επιλογές των καταναλωτών και ενισχύει τον ανταγωνισμό. Παράλληλα, η μετακίνηση καταναλωτών μεταξύ παρόχων αποτελεί φυσιολογική λειτουργία του ανταγωνισμού και δεν μπορεί να αποτελεί επιχείρημα για μετακύλιση κόστους στους καταναλωτές.
Το ευρωπαϊκό δίκαιο ανταγωνισμού δεν περιορίζει τον αριθμό δημόσιων οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε ανοικτές αγορές. Αντίθετα, διασφαλίζει ότι όλοι οι φορείς λειτουργούν υπό τους ίδιους κανόνες και χωρίς κρατικές ενισχύσεις που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ενθαρρύνουν την είσοδο περισσότερων συμμετεχόντων στην αγορά και τη διεύρυνση των επιλογών των καταναλωτών.
Η ίδια η Ελεγκτική Υπηρεσία αναγνωρίζει ότι η Cyta διαθέτει τεχνολογική επάρκεια, σημαντικές υποδομές και ισχυρή οικονομική βάση. Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων ενεργειακών υπηρεσιών και στη δημιουργία πρόσθετης αξίας για την οικονομία και τους πολίτες.
Το ζήτημα που τίθεται ενώπιον της Βουλής αφορά επίσης την εφαρμογή της αρχής της ισονομίας μεταξύ δημόσιων οργανισμών. Η Cyta εδώ και δύο δεκαετίες διαπρέπει σε ένα πλήρως ανταγωνιστικό περιβάλλον, λειτουργώντας με βάση τις ρυθμίσεις και τους κανόνες της ανοικτής αγοράς τηλεπικοινωνιών. Οι ανταγωνιστές, της εκ των πραγμάτων, διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε όποιο τομέα αποτελεί ευκαιρία.
Την ίδια στιγμή, η ΑΗΚ συμμετέχει σε δραστηριότητες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών από το 2003, στο πλαίσιο της κανονικής λειτουργίας της αγοράς, χωρίς να δημιουργούνται ζητήματα «ανταγωνισμού του δημοσίου» ή ανάγκης προστασίας της οικονομικής θέσης της Cyta.
Για να μπορεί η Cyta να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα, την εξέλιξη και την ανάπτυξή της, είναι κρίσιμο να της επιτρέπεται να λειτουργεί ισότιμα σε ανοικτές αγορές και να μην αντιμετωπίζεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Η δυνατότητα αξιοποίησης των δυνατοτήτων της συνδέεται άμεσα με τη δημιουργία αξίας για την οικονομία και την κοινωνία.
Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η Βουλή είναι κατά πόσο το Κράτος θα επιτρέψει στη Cyta, έναν δημόσιο οργανισμό με αποδεδειγμένη δυναμική, να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να δημιουργεί αξία για την οικονομία και την κοινωνία ή αν θα διατηρηθεί ένα πλαίσιο λειτουργίας του περασμένου αιώνα που περιορίζει τις δυνατότητές του, σε ένα περιβάλλον όπου οι ανταγωνιστές του εξελίσσονται.
Απέναντι στις μεγάλες οικονομικές, ενεργειακές και τεχνολογικές προκλήσεις της εποχής, η Πολιτεία έχει ήδη επιλέξει μοντέλο ανοικτής αγοράς, τόσο στις τηλεπικοινωνίες, όσο και στην ενέργεια. Σήμερα καλείται να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες των δημόσιων οργανισμών της. Σε μια τέτοια συγκυρία, όλοι οφείλουν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν.
- Διευκρινίσεις επί της επιστολής της Ελεγκτικής Υπηρεσίας (ΕΥ) σχετικά με το Νομοσχέδιο για την επέκταση δραστηριοτήτων της Cyta
Η Cyta χαιρετίζει τις επισημάνσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας σχετικά με τις διαρθρωτικές προκλήσεις του ενεργειακού τομέα. Χαιρετίζει επίσης το γεγονός ότι η ΕΥ αναγνωρίζει την πελατοκεντρική προσέγγιση της Cyta και την ευθυγράμμισή της με διεθνείς τάσεις, καθώς και τις δυνατότητες, την τεχνολογική της επάρκεια και τις υποδομές της.
Το προτεινόμενο Νομοσχέδιο αφορά στην επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της Cyta, ώστε να μπορεί να δραστηριοποιείται σε ανοικτές αγορές πέραν των τηλεπικοινωνιών, δυνατότητα που ισχύει ήδη για άλλους δημόσιους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της ΑΗΚ.
Με βάση την επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, τα ακόλουθα σημεία αποσαφηνίζουν ζητήματα που ενδέχεται να δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις ως προς το περιεχόμενο και τον σκοπό της ρύθμισης.
- Χρειάζεται συνολική αξιολόγηση των επιπτώσεων;
- Η συνολική αξιολόγηση των επιπτώσεων αποτελεί μέρος της διαδικασίας απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία έχει ήδη αποφασιστεί και ρυθμιστεί σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.
Η επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αφήνει την εντύπωση ότι η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά αλλαγή στη λειτουργία της αγοράς ενέργειας. Στην πραγματικότητα, η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά στην επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου της Cyta, ώστε να μπορεί να δραστηριοποιείται και σε άλλες αγορές, όπως ήδη συμβαίνει με άλλους δημόσιους οργανισμούς.
Η λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζεται από το ευρωπαϊκό και το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο και εποπτεύεται από τις αρμόδιες ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές.
Η προτεινόμενη τροποποίηση αφορά συνεπώς στο θεσμικό πλαίσιο δραστηριοποίησης ενός οργανισμού και όχι στη δομή ή στη λειτουργία της αγοράς ενέργειας.
2. Οδηγεί ο ανταγωνισμός σε φθηνότερο ηλεκτρισμό;
- Ο ανταγωνισμός διευρύνει τις επιλογές των καταναλωτών και ενισχύει τη δυναμική της αγοράς.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ορθά ότι το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο οφείλεται κυρίως σε διαρθρωτικά ζητήματα, όπως η καθυστέρηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, η μη αξιοποίηση φυσικού αερίου, η περιορισμένη αποθήκευση ενέργειας, η ανεπαρκής ανάπτυξη υποδομών.
Τα ζητήματα αυτά αφορούν στη δομή και στην εξέλιξη του ενεργειακού συστήματος και δεν συνδέονται με τον αριθμό των παρόχων που δραστηριοποιούνται στην αγορά.
Σε μια ανοικτή αγορά, η παρουσία περισσότερων αξιόπιστων φορέων διευρύνει τις επιλογές των καταναλωτών και ενισχύει τη δυναμική του ανταγωνισμού.
3. Δημιουργεί η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων πίεση στη διαθεσιμότητα γης;
- Η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ ρυθμίζεται από τις αδειοδοτικές διαδικασίες και τον ενεργειακό σχεδιασμό της Πολιτείας.
Η Cyta θα υπόκειται στους ίδιους κανόνες και στις ίδιες διαδικασίες αδειοδότησης που ισχύουν για κάθε φορέα της αγοράς. Η συμμετοχή ενός ακόμη παρόχου εντάσσεται στο ίδιο θεσμικό πλαίσιο ανάπτυξης έργων ΑΠΕ που εφαρμόζεται για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά.
4. Αφορά το Νομοσχέδιο στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής;
- Η κοινωνική πολιτική αποτελεί ευθύνη του Κράτους. Η αναφορά σε ομάδες καταναλωτών αφορά στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας της αγοράς ενέργειας και στις επιλογές που έχουν σήμερα οι πολίτες.
Η επισήμανση ότι η κοινωνική πολιτική αποτελεί ευθύνη του Κράτους είναι αυτονόητη. Το Νομοσχέδιο δεν μεταφέρει τέτοια ευθύνη σε δημόσιο οργανισμό, ούτε ρυθμίζει ζητήματα κοινωνικής πολιτικής.
Η Cyta, στην επικοινωνία και στον σχεδιασμό των υπηρεσιών της, δεν επικεντρώνεται σε κατηγορίες «ευάλωτων» καταναλωτών, αλλά σε συγκεκριμένες ομάδες πελατών και στις πραγματικές ανάγκες τους.
H αναφορά σε ευάλωτες ομάδες συνδέεται κυρίως με τις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας της αγοράς ενέργειας. Σήμερα σημαντικός αριθμός καταναλωτών — όπως ενοικιαστές, κάτοικοι πολυκατοικιών και μικρές επιχειρήσεις — δεν έχει τη δυνατότητα εγκατάστασης ιδιόκτητων ενεργειακών λύσεων, όπως φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Η ανάπτυξη νέων ενεργειακών υπηρεσιών από περισσότερους παρόχους μπορεί να διευρύνει τις επιλογές αυτών των καταναλωτών και να επιτρέψει σε περισσότερους πολίτες να συμμετέχουν στην ενεργειακή μετάβαση.
5. Πώς συμβάλλει η ρύθμιση στη μείωση των ρύπων;
- Η συμμετοχή περισσότερων αξιόπιστων οργανισμών στην αγορά ενέργειας μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ και τη μετάβαση σε πράσινη ενέργεια.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία ορθώς αναγνωρίζει τα οφέλη από τη συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση των εκπομπών ρύπων. Σε όλες τις απελευθερωμένες αγορές ενέργειας διεθνώς, η συμμετοχή περισσότερων αξιόπιστων οργανισμών λειτουργεί ως καταλύτης για ταχύτερη ανάπτυξη των ΑΠΕ, για νέες ενεργειακές υπηρεσίες και για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η προτεινόμενη ρύθμιση επιτρέπει στη Cyta να συμβάλει ενεργά στην ανάπτυξη πράσινων ενεργειακών λύσεων που στηρίζουν την πορεία της χώρας προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών και μειωμένων ρύπων.
6. Πώς προστατεύεται η δημόσια περιουσία;
- Η προστασία της δημόσιας περιουσίας συνδέεται με την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων υγιών δημόσιων οργανισμών.
Στην επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αναγνωρίζεται ότι η Cyta διαθέτει, μεταξύ άλλων, δυνατότητες, τεχνολογική επάρκεια, σημαντικές υποδομές και ισχυρή οικονομική βάση που μπορούν να αξιοποιηθούν στον τομέα της ενέργειας. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει τη σημασία της επικαιροποίησης του θεσμικού πλαισίου της, ώστε οι δυνατότητες αυτές να μπορούν να αξιοποιηθούν και σε νέους τομείς δραστηριότητας.
Η προστασία της δημόσιας περιουσίας συνδέεται με την ορθολογική και πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων των δημόσιων οργανισμών. Όταν υγιείς οργανισμοί με αποδεδειγμένη τεχνογνωσία, υποδομές και επενδυτική ικανότητα δραστηριοποιούνται σε νέους τομείς, ενισχύεται η αξία της δημόσιας περιουσίας και δημιουργείται πρόσθετο όφελος για την οικονομία και τους πολίτες.
Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων αποτελεί μορφή ενεργής διαχείρισης της δημόσιας περιουσίας και συμβάλλει στη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της οικονομικής της δυναμικής.
7. Υπάρχει θέμα ισονομίας μεταξύ δημόσιων οργανισμών;
- Η προστασία της δημόσιας περιουσίας και των δημόσιων οργανισμών δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά.
Όπως επισημαίνεται η ανάγκη προστασίας της οικονομικής θέσης της ΑΗΚ, εξίσου σημαντική είναι και η διασφάλιση της βιωσιμότητας και της δυνατότητας ανάπτυξης της Cyta, ενός οργανισμού που λειτουργεί ήδη επί σειρά ετών σε πλήρως ανταγωνιστικές αγορές.
Ένας ενδεχόμενος αποκλεισμός της Cyta από τη δυνατότητα δραστηριοποίησης σε ανοικτές αγορές, θα σήμαινε ότι το Κράτος περιορίζει τις προοπτικές ανάπτυξης ενός από τους πιο κερδοφόρους δημόσιους οργανισμούς του, στερώντας του τη δυνατότητα να αξιοποιήσει την τεχνογνωσία και τις επενδυτικές του δυνατότητες προς όφελος της οικονομίας και των καταναλωτών.
Το ζήτημα που τίθεται ενώπιον της Βουλής δεν είναι αν ένας δημόσιος οργανισμός πρέπει να προστατευθεί από τον ανταγωνισμό. Το ζήτημα είναι αν το Κράτος θα εφαρμόζει την ίδια αρχή για όλους τους δημόσιους οργανισμούς και θα επιτρέπει σε όλους να λειτουργούν με ίσους όρους σε ανοικτές αγορές.
8. Υπάρχει θέμα ανταγωνισμού του Κράτους με τον εαυτό του;
- Η παράλληλη δραστηριοποίηση δύο δημόσιων οργανισμών στην αγορά (Τηλεπικοινωνίες) είναι ήδη πραγματικότητα από το 2003 και δεν δημιουργεί ζήτημα ανταγωνισμού.
Η αναφορά ότι το Κράτος ενδέχεται να «ανταγωνίζεται τον εαυτό του» δεν ανταποκρίνεται στον τρόπο λειτουργίας των ανοικτών αγορών. Ήδη από το 2003 η ΑΗΚ δραστηριοποιείται σε τομείς που σχετίζονται με τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές, σε συνεργασία με παρόχους της αγοράς, συμμετέχοντας στην ανάπτυξη υποδομών για δίκτυα τρίτων. Η πραγματικότητα αυτή καταδεικνύει ότι η παράλληλη δραστηριοποίηση δημόσιων οργανισμών σε συναφείς τομείς δεν αποτελεί εξαίρεση.
Το ευρωπαϊκό δίκαιο ανταγωνισμού δεν απαγορεύει τη δραστηριοποίηση δημόσιων οργανισμών στην αγορά. Διασφαλίζει ότι όλοι οι φορείς λειτουργούν υπό τους ίδιους κανόνες και χωρίς προνομιακή μεταχείριση (άρθρο 106 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Η ύπαρξη περισσότερων δημόσιων οργανισμών στην ίδια αγορά δεν συνιστά κρατικό ανταγωνισμό, αλλά λειτουργία διαφορετικών φορέων υπό τους ίδιους κανόνες.
Η δημόσια πολιτική δεν διαμορφώνεται με στόχο την προστασία μεριδίων αγοράς μεταξύ οργανισμών. Διασφαλίζει ίσους όρους λειτουργίας και επιτρέπει σε κάθε φορέα να αναπτύσσεται υπό τους ίδιους κανόνες.
9. Υπάρχει ζήτημα συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο;
- Το ευρωπαϊκό δίκαιο δεν περιορίζει τον αριθμό δημόσιων οργανισμών που μπορούν να δραστηριοποιούνται σε ανοικτές αγορές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εστιάζει στη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού και στην αποφυγή κρατικών ενισχύσεων που στρεβλώνουν την αγορά. Δεν θέτει περιορισμούς στον αριθμό δημόσιων οργανισμών που μπορούν να δραστηριοποιούνται σε μια ανοικτή αγορά.
Εφόσον οι φορείς λειτουργούν ως διακριτές οικονομικές οντότητες, υπό το ίδιο ρυθμιστικό πλαίσιο και χωρίς προνομιακή μεταχείριση, η συμμετοχή περισσότερων δημόσιων οργανισμών σε μια αγορά δεν δημιουργεί ζήτημα συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζεται και στο ίδιο το ευρωπαϊκό ενεργειακό πλαίσιο. Οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας έχουν ως βασικό στόχο την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την είσοδο νέων συμμετεχόντων στην αγορά και τη διεύρυνση των επιλογών των καταναλωτών.
Η συμμετοχή περισσότερων οργανισμών στην αγορά αποτελεί συνεπώς βασικό στοιχείο του ευρωπαϊκού ενεργειακού μοντέλου και μηχανισμό ενίσχυσης του ανταγωνισμού προς όφελος των καταναλωτών.
Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία περισσότερων φορέων στην αγορά ενέργειας της Κύπρου αποτελεί στοιχείο κανονικής λειτουργίας μιας απελευθερωμένης αγοράς και όχι ζήτημα που δημιουργεί προβλήματα συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
10. Μπορεί το Νομοσχέδιο να καθορίσει πιθανή συνεργασία Cyta – ΑΗΚ;
- Ο τρόπος δραστηριοποίησης και οι ενδεχόμενες συνεργασίες αποτελούν αποφάσεις που αξιολογούνται στο πλαίσιο επιχειρησιακού σχεδιασμού και διέπονται από το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο και την εποπτεία των αρμόδιων ρυθμιστικών αρχών.
Το Νομοσχέδιο δεν καθορίζει το επιχειρηματικό μοντέλο δραστηριοποίησης της Cyta.
Η ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ οργανισμών αποτελεί επιχειρησιακή επιλογή που μπορεί να εξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο, μετά από σχετική επιχειρησιακή αξιολόγηση. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η αγορά ενέργειας είναι ρυθμιζόμενη και η οποιαδήποτε συνεργασία θα πρέπει να διέπεται από τους κανόνες και το ρυθμιστικό πλαίσιο που έχει καθοριστεί.
Η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τη δυνατότητα δραστηριοποίησης της Cyta και όχι τον τρόπο υλοποίησης της δραστηριότητας αυτής.
11. Απαιτείται νέος στρατηγικός σχεδιασμός για την αγορά ενέργειας;
- Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί ήδη βάσει στρατηγικού σχεδιασμού, θεσμικού πλαισίου και ρυθμιστικής εποπτείας.
Η ενεργειακή στρατηγική της χώρας καθορίζεται από την Πολιτεία. Η απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί ήδη αποτέλεσμα στρατηγικού σχεδιασμού και σχετικών μελετών που έχουν διαμορφώσει το σημερινό θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς.
Σε μια ανοικτή αγορά, η δραστηριοποίηση εταιρειών και οργανισμών διέπεται από το θεσμικό πλαίσιο και εποπτεύεται από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Όλοι οι φορείς που επιθυμούν να συμμετέχουν λειτουργούν υπό τους ίδιους κανόνες και υπό την ίδια ρυθμιστική εποπτεία.
Με αυτή τη λογική, η είσοδος ενός νέου συμμετέχοντα στην αγορά αποτελεί φυσική λειτουργία μιας ανοικτής και ανταγωνιστικής οικονομίας και δεν εξαρτάται από τη θέση ή το μερίδιο αγοράς υφιστάμενων παρόχων.
Ο Νόμος Cyta αφορά αποκλειστικά στην επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της Cyta. Δεν καθορίζει την ενεργειακή πολιτική της χώρας, ούτε μεταβάλλει τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας.
Η απόφαση ενώπιον της Βουλής αφορά την εφαρμογή της αρχής της ισονομίας μεταξύ δημόσιων οργανισμών και τη δυνατότητα της Cyta να δραστηριοποιείται σε ανοικτές αγορές υπό τους ίδιους κανόνες που ισχύουν για όλους τους συμμετέχοντες.
12. Μπορεί η ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην ενέργεια να ωφελήσει τους καταναλωτές;
- Περισσότερες ενεργειακές υπηρεσίες και προϊόντα σημαίνουν περισσότερες επιλογές για τους καταναλωτές.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι τα οφέλη της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί επαρκώς στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει τη σημασία της ανάπτυξης νέων ενεργειακών υπηρεσιών και λύσεων που μπορούν να δημιουργήσουν απτές επιλογές για τους καταναλωτές.
Η Cyta, ως οργανισμός με ισχυρή τεχνολογική υποδομή και εμπειρία σε ανταγωνιστικές αγορές, μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη τέτοιων υπηρεσιών και στη διεύρυνση των επιλογών που έχουν οι πολίτες.
13. Μπορεί ο ανταγωνισμός να οδηγήσει σε μετακύλιση κόστους στους καταναλωτές;
- Η απώλεια και η προσέλκυση πελατών αποτελούν φυσική λειτουργία κάθε ανοικτής και ανταγωνιστικής αγοράς.
Στην επιστολή της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αφήνεται να εννοηθεί ότι ενδεχόμενη απώλεια πελατών από την ΑΗΚ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μετακύλιση κόστους στους καταναλωτές.
Το επιχείρημα αυτό θα ίσχυε για κάθε πελάτη που επιλέγει έναν διαφορετικό πάροχο και όχι ειδικά για την περίπτωση της Cyta.
Κυρίως, η λογική αυτή δεν συνάδει με τον τρόπο λειτουργίας μιας ανοικτής αγοράς, όπως ήδη συμβαίνει στην Κύπρο. Σε κάθε ανταγωνιστική αγορά, οι επιχειρήσεις χάνουν και κερδίζουν πελάτες ως αποτέλεσμα του ανταγωνισμού.
Εάν η απώλεια πελατών οδηγούσε αυτομάτως σε μετακύλιση κόστους στους καταναλωτές, τότε καμία αγορά δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει ανταγωνιστικά.
- Το πραγματικό διακύβευμα
Η συζήτηση που βρίσκεται ενώπιον της Βουλής αφορά στην επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της Cyta, ώστε να μπορεί να δραστηριοποιείται σε ανοικτές αγορές πέραν των τηλεπικοινωνιών, όπως ήδη ισχύει για άλλους δημόσιους οργανισμούς.
Και αυτό, σε ένα οικονομικό περιβάλλον που εξελίσσεται συνεχώς σε συνθήκες ανοικτής αγοράς, δημιουργεί νέες ευκαιρίες ανάπτυξης, αλλά και προκλήσεις για όλους. Η συζήτηση δεν έχει να κάνει με την ενεργειακή πολιτική της χώρας, ούτε με οποιαδήποτε αντιπαράθεση μεταξύ οργανισμών δημοσίου οφέλους.
Σε μια οικονομία που μετασχηματίζεται ραγδαία, ο αποκλεισμός ενός αξιόπιστου δημόσιου οργανισμού από τη δυνατότητα να εξελίσσεται και να αξιοποιεί τις δυνατότητές του, δημιουργεί πραγματικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητά του. Η προστασία της δημόσιας περιουσίας οφείλει να συμβαδίζει με τις προοπτικές ανάπτυξης ενός οργανισμού που λειτουργεί ήδη σε έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η Βουλή είναι κατά πόσο το Κράτος θα επιτρέψει στη Cyta, έναν δημόσιο οργανισμό με αποδεδειγμένη δυναμική, να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να δημιουργεί αξία για την οικονομία και την κοινωνία. Ή αν θα διατηρηθεί ένα πλαίσιο λειτουργίας του περασμένου αιώνα που περιορίζει τις δυνατότητές του, σε ένα περιβάλλον όπου οι ανταγωνιστές του μπορούν να εξελίσσονται.
Απέναντι στις μεγάλες οικονομικές, ενεργειακές και τεχνολογικές προκλήσεις της εποχής, η Πολιτεία, η οποία ήδη έχει επιλέξει μοντέλο ελεύθερης αγοράς, τόσο στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, όσο και στον τομέα της ενέργειας, είναι απαραίτητο να αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες των δημόσιων οργανισμών της. Σε μια τέτοια συγκυρία, όλοι καλούνται να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν.
