Με καθαρή έμφαση στην οικονομική διάσταση του τομέα, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Οπτικοακουστικής, Λευτέρης Σ. Ελευθερίου, αποτυπώνει τη στρατηγική μετατροπής της Κύπρου από απλό τόπο γυρισμάτων σε ολοκληρωμένο κόμβο παραγωγής. Κεντρικός άξονας της πολιτικής είναι το γενναιόδωρο πρόγραμμα επιστροφής μετρητών, που, όπως υποστηρίζει, αποτελεί το ισχυρότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Με αναφορές σε διεθνείς πλατφόρμες όπως το Netflix και σε παραγωγές που απέκτησαν παγκόσμια απήχηση, αναδεικνύει το πολλαπλασιαστικό οικονομικό αποτύπωμα του τομέα, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την επιστροφή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Παράλληλα, θέτει ως επόμενο μεγάλο στοίχημα την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών – από sound stages έως post production – ώστε το «Olivewood» να αποκτήσει ουσιαστικό βιομηχανικό περιεχόμενο και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
Η Κύπρος προβάλλει το πρόγραμμα κινήτρων ως ένα από τα πιο γενναιόδωρα στην Ευρώπη. Ποια είναι η ουσιαστική διαφορά που πείθει μια παραγωγή να επιλέξει τη χώρα μας έναντι ανταγωνιστικών κινηματογραφικών προορισμών;
Το πρόγραμμα κινήτρων οπτικοακουστικών παραγωγών της Κύπρου είναι το πιο πρόσφατο στην Ευρώπη, σε αντίθεση με άλλους ανταγωνιστικούς προορισμούς που διαθέτουν ανεπτυγμένη βιομηχανία εδώ και δεκαετίες. Παρ’ όλα αυτά, το κυπριακό πρόγραμμα ξεχωρίζει για τη σαφήνεια των κανονισμών του και θεωρείται το πιο γενναιόδωρο στην Ευρώπη, καθώς προβλέπει επιστροφή μετρητών έως και 45% για επιλέξιμες δαπάνες που πραγματοποιούνται στην Κύπρο. Κανένας άλλος ευρωπαϊκός προορισμός δεν προσφέρει αντίστοιχο ποσοστό κινήτρου.
Επιπλέον, προβλέπεται επιστροφή μετρητών εντός 120 ημερολογιακών ημερών από την ολοκλήρωση της παραγωγής, γεγονός που καθιστά την Κύπρο τον ταχύτερο προορισμό στην Ευρώπη ως προς την απόδοση των κινήτρων. Αυτό αποτελεί ίσως το ισχυρότερο ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα και εξηγεί γιατί μεγάλες εταιρείες όπως η Paramount και η Amazon επιλέγουν επανειλημμένα τη χώρα μας για τις παραγωγές τους.
Μετά το πρόσφατο roadshow στο Λονδίνο, υπάρχουν ήδη συγκεκριμένες παραγωγές που βρίσκονται σε στάδιο συμφωνίας για γυρίσματα στην Κύπρο μέσα στο 2026;
Όπως αντιλαμβάνεστε, δεν μπορούμε να δώσουμε περισσότερες λεπτομέρειες. Ωστόσο, στο Λονδίνο πραγματοποιήσαμε σειρά επαφών με παραγωγούς που μας τίμησαν με την παρουσία τους στο πρόσφατο παρελθόν και ετοιμάζονται να επιστρέψουν, καθώς και με παραγωγούς που σχεδιάζουν να έρθουν στην Κύπρο για πρώτη φορά. Πρόκειται τόσο για κινηματογραφικές παραγωγές όσο και για τηλεοπτικές σειρές υψηλών προδιαγραφών (high-end TV series), αλλά και για reality shows.
Ποιες είναι οι σημαντικότερες διεθνείς παραγωγές που έχουν ήδη γυριστεί στη χώρα και ποιο ήταν το οικονομικό αποτύπωμά τους στην κυπριακή αγορά;
Παρά το μικρό μέγεθος της χώρας και το γεγονός ότι πρόκειται για έναν σχετικά απομονωμένο προορισμό, χωρίς μακρά παράδοση στην οπτικοακουστική βιομηχανία, έχουμε καταγράψει σημαντικές επιτυχίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Find Me Falling στο Netflix, μια 100% κυπριακή παραγωγή, η οποία παρέμεινε για δύο εβδομάδες στο νούμερο ένα παγκοσμίως στην πλατφόρμα. Σύμφωνα με πληροφορίες μας από το Netflix, αντίστοιχες επιτυχίες διαρκούν συνήθως μία εβδομάδα, γεγονός που καθιστά την πορεία της συγκεκριμένης παραγωγής ακόμη πιο αξιοσημείωτη.
Αντίστοιχη επιτυχία σημείωσε και η τηλεοπτική σειρά Love Rat στο Channel 5 του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία αργότερα έφτασε στο νούμερο τρία στο Netflix και στη συνέχεια διατέθηκε στο Disney+ και στο Amazon Prime Video.
Το 2025 είχαμε επίσης τρεις παραγωγές με παρουσία στο Festival de Cannes, ενώ την ίδια χρονιά ολοκληρώσαμε παραγωγές από τον Καναδά και το RTL της Γερμανίας, αγορές που αποτελούν νέες συνεργασίες για εμάς.
Αυτή τη στιγμή υποστηρίζονται πέραν των επτά διεθνών παραγωγών. Για τι μεγέθη προϋπολογισμών μιλάμε και από ποιες αγορές προέρχονται;
Κατά το 2024 και το 2025 παραλάβαμε 19 νέες παραγωγές, χωρίς να υπολογίζονται προηγούμενες που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της μεταπαραγωγής. Σε αυτές περιλαμβάνονται έργα από την Κύπρο, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Ο συνολικός προϋπολογισμός των δαπανών που πραγματοποιούνται στην Κύπρο δεν μπορεί να ανακοινωθεί ακόμη, καθώς ορισμένες παραγωγές δεν έχουν ολοκληρωθεί. Μπορώ, ωστόσο, να αναφέρω ότι από αυτές τις παραγωγές έχουν δημιουργηθεί περίπου 1.000 νέες θέσεις εργασίας για Κύπριους επαγγελματίες.
Ποια είναι η πραγματική προστιθέμενη αξία για την Κύπρο; Δημιουργήθηκαν μόνιμες θέσεις εργασίας και νέες επιχειρήσεις ή πρόκειται κυρίως για προσωρινή δραστηριότητα;
Πριν από την εφαρμογή του Προγράμματος Κινήτρων, πολλοί επαγγελματίες του κλάδου εργάζονταν στο εξωτερικό. Πλέον, αρκετοί έχουν επιστρέψει ή εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να επιστρέψουν, ενώ έχουν ιδρύσει τοπικές εταιρείες για την εξυπηρέτηση και συνεργασία με ξένες παραγωγές.
Είναι επίσης ενθαρρυντικό το γεγονός ότι Ευρωπαίοι επενδυτές ιδρύουν εταιρείες παραγωγής στην Κύπρο, εμπιστευόμενοι την ταχύτητα, την αμεσότητα και την αξιοπιστία του Κυπριακού Προγράμματος Κινήτρων Οπτικοακουστικών Παραγωγών. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της αρμόδιας αρχής, για κάθε ευρώ που καταβάλλει το κράτος σε κίνητρα, επιστρέφονται στην οικονομία περίπου 3,5 ευρώ (multiplier effect).
Υπάρχουν σχέδια για επενδύσεις σε στούντιο, post-production ή άλλες υποδομές, όπως sound stage και rental house, ώστε η Κύπρος να εξελιχθεί από location σε πλήρες production hub;
Σας ευχαριστώ για την ερώτηση, γιατί εργαζόμαστε εντατικά προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση. Η πραγματικότητα είναι ότι δεν μπορούμε να προχωρήσουμε ουσιαστικά χωρίς την ανάπτυξη sound stage, rental house και συναφών τεχνικών υποδομών. Είναι θετικό ότι αρκετές τοπικές αρχές είναι πρόθυμες να στηρίξουν και να διευκολύνουν επιχειρηματίες που επιθυμούν να αναπτύξουν στούντιο στην περιοχή τους. Ωστόσο, πρόκειται για επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων ευρώ, που απαιτούν σοβαρές ασφαλιστικές δικλίδες για να καταστούν βιώσιμες.
Η ανέγερση ενός στούντιο από μόνη της δεν αρκεί για να προσελκύσει παραγωγές. Στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή υπάρχουν αρκετά παραδείγματα αποτυχημένων αντίστοιχων εγχειρημάτων. Όσον αφορά το post-production, είμαι στην ευχάριστη θέση να αναφέρω ότι πρόσφατα δημιουργήθηκε στην Κύπρο ένα στούντιο με προηγμένη τεχνολογία, το οποίο πληροί και τα πρότυπα του Netflix. Είμαι βέβαιος ότι σύντομα θα ανακοινωθούν και άλλες αναπτύξεις, καθώς σε αυτή τη φάση επενδύουμε συστηματικά και στο ανθρώπινο δυναμικό. Για τον λόγο αυτό, από το 2026 όλες οι αιτήσεις που λαμβάνουμε θα υποχρεούνται να προσλαμβάνουν τουλάχιστον τέσσερις Κύπριους φοιτητές οπτικοακουστικών σπουδών για σκοπούς εκπαίδευσης.
Ποιο είναι σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο για την προσέλκυση μεγάλων παραγωγών: ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές ή γραφειοκρατία;
Για να απαντηθεί το ερώτημα, πρέπει να αξιολογήσει κανείς τη σημερινή αφετηρία και τα διαθέσιμα δεδομένα. Στην Κύπρο δεν αντιμετωπίζουμε ζητήματα γραφειοκρατίας. Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι είμαστε ο ταχύτερος προορισμός στην Ευρώπη ως προς την επιστροφή μετρητών, ενώ οι άδειες εργασίας και γυρισμάτων εκδίδονται εντός δύο έως τριών ημερών. Ωστόσο, όπως προανέφερα, για να προσελκύσουμε μεγάλες παραγωγές απαιτείται η ανάπτυξη sound stage και άλλων τεχνικών υποδομών που σήμερα δεν υπάρχουν. Σε αυτή τη φάση, συνεπώς, ο βασικός μας προσανατολισμός είναι η δημιουργία των αναγκαίων υποδομών.
Δεν αναφέρεται πλέον ο όρος «Olivewood». Έχει καταργηθεί;
Ο όρος Olivewood δεν έχει καταργηθεί. Είναι κατοχυρωμένος σε ευρωπαϊκό επίπεδο και χρησιμοποιείται όπου κρίνεται σκόπιμο. Πρόσφατα, ωστόσο, γειτονική και φιλική χώρα προέβαλε εγκαταστάσεις της με παρόμοια ονομασία και εξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουμε.
