Καταφθάνει στις Ηνωμένες Πολιτείες τον χειμώνα του 1981 αρχικά για σπουδές. Τελικά μένει και χτίζει μια εντυπωσιακή καριέρα στον τομέα της τεχνολογίας και του ψηφιακού μετασχηματισμού. Από τα πρώτα του βήματα στη Νέα Υόρκη ξεχωρίζει ως ο άνθρωπος που μιλά τη γλώσσα των νέων τεχνολογιών. Σύντομα ηγείται κολοσσών, δημιουργεί σειρά εταιρειών, ενώ πραγματοποιεί και επιτυχημένα exits. Σαράντα χρόνια αργότερα ιδρύει την Kinisis Ventures με στόχο να μεταφέρει το δίκτυό του από τις ΗΠΑ στην Κύπρο. Και η ιστορία δεν τελειώνει εδώ. «Τώρα αρχίζει, τώρα ζεσταίνουν οι μηχανές», λέει ο Ανδρέας Παναγή, Co‑founder της Kinisis Ventures και lead του KV Fund Investor Advisory Committee.
Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε με αφορμή το επετειακό συλλεκτικό τεύχος για τα 20χρονα του περιοδικού IN Business, στο πλαίσιο του αφιερώματος Global Cypriots.
Κύριε Παναγή, μιλήστε μας αρχικά για την καριέρα σας στον τομέα της τεχνολογίας στις ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε τη δεκαετία του ’80 πριν από το διαδίκτυο.
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση των σπουδών μου και του MBA στις Ηνωμένες Πολιτείες, αποφάσισα να μείνω και να κάνω τις ΗΠΑ νέα μου πατρίδα. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 εργάστηκα σε εταιρεία επικοινωνιών. Ως νεαρό στέλεχος ξεχώρισα γρήγορα ως «ο τεχνικός», επειδή ήμουν πολύ καλός στη χρήση της νέας τεχνολογίας, του μοναδικού υπολογιστή του γραφείου για την ακρίβεια, τον οποίο αξιοποιούσα για να δημιουργώ εντυπωσιακές ζωντανές παρουσιάσεις. Ήμουν επίσης ο άνθρωπος στον οποίο όλοι απευθύνονταν για απαιτητικούς πελάτες και έργα.
Η συγκυρία που μου επέτρεψε να βρίσκομαι στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή, αλλά και η περιέργεια με οδήγησαν σύντομα σε ηγετικό ρόλο. Έγινα πρόεδρος του τμήματος που ηγήθηκε εξαγοράς μιας εταιρείας από το Πάλο Άλτο της Καλιφόρνια με πελάτες όπως Intel, Netscape, Silicon Graphics, Hewlett-Packard, φέρνοντας μαζί της δύο νέες τεχνολογίες, το e-mail και το διαδίκτυο.
Και πώς συμβάλατε στην ενσωμάτωση του διαδικτύου, φτάνοντας να συνεργαστείτε με τον Λευκό Οίκο;
Εξελιχθήκαμε γρήγορα σε μία από τις πιο πρωτοπόρες και κορυφαίες εταιρείες ψηφιακού μετασχηματισμού στις ΗΠΑ που βοήθησε μεγάλες εταιρείες, από IBM, Chrysler και AT&T μέχρι και τον Λευκό Οίκο, να ενσωματώσουν το διαδίκτυο στη λειτουργία τους.
Λίγο αργότερα ανέλαβα παγκόσμιο ρόλο, ιδρύοντας την πρώτη διεθνή εταιρεία ψηφιακής επικοινωνίας με γραφεία σε Λονδίνο, Χονγκ Κονγκ, Κουάλα Λουμπούρ, Σίδνεϊ, Σάο Πάολο, Τόκιο και αλλού. Ήταν μια εκπληκτική περίοδος μάθησης και πειραματισμού σε μια εποχή που έμοιαζε περισσότερο με επανάσταση παρά με εξέλιξη.
Ακολούθησαν διαδοχικές επιτυχίες προτού στραφείτε σε μια boutique venture capital εταιρεία, που επένδυε σε αναδυόμενες τεχνολογίες, και να ιδρύσετε μετά τη δική σας επιχείρηση τεχνητής νοημοσύνης, σωστά;
Ακριβώς, εκεί έμαθα τις εσωτερικές λειτουργίες των ιδιωτικών επενδύσεων και ένα χρόνο αργότερα ίδρυσα τη δική μου εταιρεία, την Kinisis, με τέσσερις Αμερικανούς συνεργάτες, την οποία τελικά πουλήσαμε το 2015. Μετά δημιουργήσαμε μία άλλη software engineering AI consultancy εταιρεία, την TKI, η οποία επικεντρώνεται στην ανάπτυξη τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης με γραφεία σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ινδία και, πιο πρόσφατα, στην Κύπρο. Το 2018, όταν αποφάσισα να ιδρύσω την Kinisis Ventures, ανέλαβα ρόλο μετόχου και μέλους του διοικητικού συμβουλίου της TKI και επικεντρώθηκα στην KV, ενώ οι συνεργάτες μου στις ΗΠΑ συνέχισαν να διευθύνουν την TKI.
Πώς προέκυψε η δημιουργία της Kinisis Ventures και πόσο βατό εγχείρημα ήταν για έναν Κύπριο να συνιδρύσει μια venture capital εταιρεία, έναν επιχειρηματικό επιταχυντή, στις ΗΠΑ;
Η Kinisis Ventures δημιουργήθηκε με στόχο να αξιοποιήσουμε όσα είχαμε χτίσει στις ΗΠΑ και να τα εφαρμόσουμε στο ανεκμετάλλευτο δυναμικό που εντοπίσαμε στην Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή. Όσον αφορά τις προκλήσεις, αυτές έχουν πάντα να κάνουν με την ομάδα. Όταν συνεργάζεσαι με τους σωστούς ανθρώπους, που προσθέτουν ανεκτίμητη αξία, μοιράζονται το ίδιο όραμα και εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, η απόσταση δεν έχει σημασία. Είχα την τύχη να βρω εξαιρετικούς συνεργάτες τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Κύπρο και μαζί συνεχίζουμε να χτίζουμε το όραμα, μάλιστα μόλις τώρα αρχίζουμε να… ζεσταίνουμε τις μηχανές.
Συναντήσατε, ωστόσο, κάποιες δυσκολίες;
Αυτό που δεν ήταν εύκολο για μένα ήταν οι πολιτισμικές και επιχειρηματικές διαφορές μεταξύ Κύπρου και ΗΠΑ, ειδικά μετά από 40 χρόνια απουσίας. Επιπλέον, οι επενδύσεις υψηλού ρίσκου (venture investing) ήταν και εξακολουθούν να είναι μια σχετικά νέα και συχνά τρομακτική έννοια στην Κύπρο αλλά και σε πολλά μέρη της Ευρώπης. Τα πράγματα βελτιώνονται, αλλά υπάρχει ακόμη δρόμος να διανυθεί.
Η Kinisis Ventures στηρίζει νέες εταιρείες που μπορούν να ανταγωνιστούν στην απαιτητική αγορά των ΗΠΑ. Ποια τα κριτήρια επιτυχίας και ποια η σχέση επενδυτή ‑ ιδρυτή;
Επενδύουμε όπου μπορούμε να βοηθήσουμε πέρα από το κεφάλαιο. Όταν επενδύεις σε τεχνολογίες αρχικού σταδίου, σχεδόν ποτέ η εικόνα που παρουσιάζεται δεν είναι αυτή που τελικά θα εξελιχθεί. Ο επενδυτής χρειάζεται όραμα, να φανταστεί σε τι επενδύει πραγματικά και να έχει σχέδιο για το πώς θα βοηθήσει την ομάδα να προσαρμοστεί, να αναθεωρήσει στρατηγική και να φτάσει στον στόχο της. Οι ιδρυτές πρέπει να έχουν ανοιχτό μυαλό στη συνεργασία, γιατί αυτή μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική εμπορική πορεία από την αρχική. Σε μεγάλες και απαιτητικές αγορές η ικανότητα να ακούς, να μαθαίνεις, να προσαρμόζεσαι, να αποτυγχάνεις και να ξανασηκώνεσαι είναι καθοριστική.
Με ποια συναισθήματα αντικρύζετε μια σχέση η οποία οδηγεί ένα απτό επιτυχημένο αποτέλεσμα;
Το πιο συγκινητικό σε αυτή τη σχέση είναι όταν μια εταιρεία του χαρτοφυλακίου μας πετυχαίνει ένα σημαντικό ορόσημο και βλέπω την υπερηφάνεια και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης στα πρόσωπα των ιδρυτών. Αυτή η μοναδική στιγμή είναι η κινητήρια δύναμή μου μέχρι και σήμερα.
Γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με τον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας και τι είναι αυτό που πιστεύετε σας έκανε να ξεχωρίσετε σε αυτόν;
Ο τομέας αυτός επιφυλάσσει μία συναρπαστική κι ακατάπαυστη διαδρομή γεμάτη εκπλήξεις, σκαμπανεβάσματα και αδρεναλίνη. Κάθε μέρα είναι διαφορετική και το μυαλό διεγείρεται συνεχώς. Αποτελεί επίσης στάση ζωής. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να κάνει κάτι άλλο χωρίς να το βρίσκω βαρετό. Όσο για το αν ξεχώρισα, δεν το σκέφτομαι έτσι. Απλώς κάνω αυτό που αγαπώ κάθε μέρα, απολαμβάνω κάθε λεπτό και σκοπεύω να συνεχίσω να το κάνω για όσο μπορώ.
Ποια είναι η καλύτερη σχολή για την επιχειρηματικότητα;
Δεν υπάρχει μία και μοναδική σχολή. Υπάρχουν πολλά μαθήματα και ένα από τα πιο σημαντικά είναι η αποτυχία. Πολλοί επιχειρηματίες δεν συνειδητοποιούν ότι η αποτυχία, η απόρριψη, η απογοήτευση, ακόμη και η επιχειρηματική… παράνοια - για την οποία κανείς δεν μιλάει αλλά υπάρχει - αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκπαίδευσης. Το ουσιαστικό είναι τι μαθαίνεις μέσα από αυτές τις εμπειρίες. Η επιχειρηματικότητα δεν μπορεί να διδαχθεί θεωρητικά, πρέπει να τη βιώσεις για να καταλάβεις τι σημαίνει πραγματικά. Κι αν έχεις το επιχειρηματικό DNA, τότε τίποτα δεν μπορεί να σε σταματήσει, ούτε η αποτυχία ούτε οι λάθος κινήσεις.
Ζείτε μόνιμα στις ΗΠΑ. Ποια είναι η σχέση σας με την πατρίδα σας, την Κύπρο;
Μετά από μια ολόκληρη, σχεδόν, ζωή μακριά, σήμερα χτίζω από το μηδέν μια επιχειρηματική παρουσία στην Κύπρο, με τη στήριξη της ομάδας μας εδώ, και απολαμβάνω κάθε λεπτό αυτής της διαδικασίας. Παράλληλα είχα την τύχη να επανασυνδεθώ με παιδικούς φίλους και έτσι κάθε φορά που επιστρέφω, νιώθω σαν να μην έφυγα ποτέ.
Ποια είναι η άποψή σας για τον επιχειρηματικό τομέα στην Κύπρο;
Όσο υπάρχουν έξυπνοι, φιλόδοξοι και μορφωμένοι άνθρωποι που είναι πρόθυμοι να ακολουθήσουν τον δύσκολο δρόμο της επιχειρηματικότητας στην Κύπρο και όσο το οικοσύστημα - δημόσιο και ιδιωτικό - επικεντρώνεται σε αυτούς και τους στηρίζει, θα υπάρχουν πάντα ευκαιρίες για επενδύσεις. Τα success stories είναι εκείνα που προσελκύουν επενδυτές. Γι’ αυτό το οικοσύστημα πρέπει να αφαιρέσει τα γραφειοκρατικά εμπόδια και να δώσει στους σοβαρούς επιχειρηματίες προτεραιότητα στην πρόσβαση στους περιορισμένους πόρους, που μπορούν να τους οδηγήσουν στην κορυφή.
Και ποιες είναι οι προβλέψεις σας για το 2026 στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας;
Δεν είμαι καλός στις προβλέψεις, γι’ αυτό θα παραθέσω μια ελπίδα. Αν ως οικοσύστημα καταφέρουμε να διαχωρίσουμε τη δαπάνη χρημάτων και πόρων για ακαδημαϊκή έρευνα από την επένδυση σε έρευνα και καινοτομία, που οδηγεί σε εμπορικά βιώσιμες λύσεις, τότε ο ρυθμός βιώσιμης προόδου στον τομέα της τεχνολογίας και της καινοτομίας θα επιταχυνθεί σημαντικά.
