Η «Οικονομία της Μέλισσας» δεν είναι ένα ρομαντικό αφήγημα γύρω από το μέλι. Είναι ένα πολυεπίπεδο επιχειρηματικό οικοσύστημα που διασυνδέει τη βιοποικιλότητα με την αγροδιατροφή, τον τουρισμό, τη γαστρονομία, την ευεξία και την καινοτομία. Όπως εξηγεί στη συνέντευξή της στο In Business News η κ. Δήμητρα Παλάοντα, Διευθύντρια του Τμήματος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Προγραμμάτων του ΚΕΒΕ, η μέλισσα αποτελεί στρατηγικό κεφάλαιο της αγροτικής οικονομίας και βασικό παραγωγικό συντελεστή της διατροφικής αλυσίδας, με οικονομική αξία που μεταφράζεται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ διεθνώς.
Πέρα από το μέλι, ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο προϊόντων –πρόπολη, γύρη, βασιλικός πολτός, κερί, ακόμη και εξειδικευμένες εφαρμογές όπως το bee venom– δημιουργεί νέες αγορές υψηλής προστιθέμενης αξίας. Παράλληλα, ο μελισσοτουρισμός, οι Μελισσοδιαδρομές, οι συνεργασίες με τον κλάδο HORECA και η ανάπτυξη ισχυρού branding μετατρέπουν τη φύση και την τοπική ταυτότητα σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση διαδραματίζουν τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Μέσα από το διακρατικό έργο PLANBEE, συγχρηματοδοτούμενο κατά 89% από το Interreg NEXT MED, το ΚΕΒΕ ηγείται μιας μεσογειακής συμμαχίας που ενισχύει δεξιότητες, καινοτομία και εξωστρέφεια, αποδεικνύοντας ότι η προστασία της φύσης και η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά δύο όψεις της ίδιας αναπτυξιακής στρατηγικής.
«Η μέλισσα δεν είναι απλώς ένας επικονιαστής. Είναι ο κρίκος που συνδέει τη βιοποικιλότητα με την τοπική οικονομία»
Κυρία Παλάοντα, τα τελευταία χρόνια ακούμε όλο και συχνότερα τον όρο «Οικονομία της Μέλισσας». Πώς θα τον ορίζατε με απλά λόγια και γιατί αποκτά σήμερα ιδιαίτερη σημασία για τη Μεσόγειο;
Η λεγόμενη Οικονομία της Μέλισσας δεν αφορά μόνο την παραγωγή μελιού. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που βασίζεται στη μέλισσα ως θεμέλιο της βιοποικιλότητας, της αγροτικής παραγωγής και της τοπικής επιχειρηματικότητας. Περιλαμβάνει τη βιώσιμη μελισσοκομία, την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων, την καινοτομία, τη διαφοροποίηση μέσω branding, τη γαστρονομία, τη μελισσοθεραπεία, και τον μελισσοτουρισμό.
Στη Μεσόγειο, η σημασία της είναι ιδιαίτερη. Το πλούσιο μωσαϊκό χλωρίδας, τα αρωματικά φυτά και τα μικροκλίματα συνδέονται άμεσα με την επικονίαση και την ποιότητα των αγροτικών προϊόντων. Παράλληλα, η Οικονομία της Μέλισσας προσφέρει ένα ήπιο αλλά ανθεκτικό αναπτυξιακό μονοπάτι για αγροτικές και νησιωτικές περιοχές, όπου η φύση, ο πολιτισμός και η εμπειρία μπορούν να μετατραπούν σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Από την πράσινη μετάβαση στην πράξη
Πώς εντάσσεται η Οικονομία της Μέλισσας στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ατζέντα για τη βιώσιμη ανάπτυξη, την αγροτική ανθεκτικότητα και την πράσινη μετάβαση;
Η ευρωπαϊκή πολιτική για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την πράσινη μετάβαση αναζητά οικονομικές δραστηριότητες που σέβονται τα οικοσυστήματα, ενισχύουν την ανθεκτικότητα και δημιουργούν προστιθέμενη αξία σε τοπικό επίπεδο. Η προστασία των επικονιαστών αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της στρατηγικής.
Δεν πρόκειται για θεωρία. Η παγκόσμια οικονομική αξία της γεωργικής παραγωγής που εξαρτάται άμεσα από την επικονίαση υπολογίζεται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ετησίως. Χωρίς μέλισσες, η επισιτιστική ασφάλεια, η ποικιλία τροφίμων και η ποιότητα της διατροφής απειλούνται. Επομένως, η βιώσιμη μελισσοκομία είναι ταυτόχρονα περιβαλλοντική ανάγκη και οικονομική στρατηγική.
«Το PLANBEE αποδεικνύει ότι η προστασία της φύσης και η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι αντίθετοι στόχοι – είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος»
Τι είναι το ευρωπαϊκό έργο PLANBEE και ποιον ρόλο παίζει στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg NEXT MED;
Το PLANBEE (Promoting Local Apiary Networks and Bee Entrepreneurial Excellence) είναι ένα διακρατικό έργο που συγχρηματοδοτείται κατά 89% από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Interreg NEXT MED, και που φιλοδοξεί να μετατρέψει την «Οικονομία της Μέλισσας» σε μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης για τη Μεσόγειο. Στο επίκεντρό του βρίσκεται η ενίσχυση των μελισσοκόμων, των επιχειρηματιών γύρω από τη μέλισσα, των τοπικών κοινοτήτων και των θεσμικών φορέων, μέσα από καινοτομία, συνεργασία και περιβαλλοντική υπευθυνότητα.
Χτίζοντας πάνω στην πολύτιμη εμπειρία του ολοκληρωμένου έργου MedBEESinessHubs, το PLANBEE περνά από τη δικτύωση στη συστηματική εφαρμογή και κλιμάκωση. Το έργο υλοποιεί ένα ευρύ φάσμα δωρεάν δράσεων, σχεδιασμένων ώστε να απαντούν σε πραγματικές ανάγκες της αγοράς και των τοπικών οικοσυστημάτων.
Στον τομέα της κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων, το PLANBEE προσφέρει προγράμματα κατάρτισης τόσο για νέους /αρχάριους μελισσοκόμους όσο και για προχωρημένους επαγγελματίες, αξιοποιώντας τεχνολογίες mixed reality για πιο βιωματική και αποτελεσματική μάθηση. Παράλληλα, υλοποιούνται εκπαιδεύσεις σε επιχειρηματικές δεξιότητες, καλύπτοντας θέματα όπως ανάπτυξη επιχειρηματικού μοντέλου, διαφοροποίηση προϊόντων και πρόσβαση στην αγορά.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη γαστρονομία και τη διασύνδεση με τον τουρισμό, μέσα από εργαστήρια και μελισσο-εμπνευσμένης γαστρονομίας, που φέρνουν σε επαφή μελισσοκόμους, τον κλάδο HORECA και επαγγελματίες του τουρισμού. Στόχος είναι το μέλι και τα προϊόντα της μέλισσας να ενταχθούν δημιουργικά στην τοπική ταυτότητα και εμπειρία του προορισμού.
Κομβικό ρόλο παίζουν και οι εξατομικευμένες υπηρεσίες, οι οποίες θα προσφερθούν έπειτα από Ανοικτή Πρόσκληση (Open Call) σε επιλεγμένους μελισσο-επιχειρηματίες. Οι ωφελούμενοι θα λάβουν εξατομικευμένη υποστήριξη από ειδικούς και mentors, προσαρμοσμένη στις ανάγκες της επιχείρησής τους — από branding και marketing έως στρατηγική ανάπτυξης.
Στο πεδίο της διαφοροποίησης και ταυτότητας, το PLANBEE προωθεί:
•το branding γυναικών επιχειρηματιών μέσω του MED Queen Bee brand,
•τη flora-based προσέγγιση στο branding μελιού, αναδεικνύοντας τη μοναδική χλωρίδα κάθε περιοχής,
•την αξιοποίηση έξυπνων κυψελών (smart beehives) για τεκμηρίωση ποιότητας, βιωσιμότητας και καινοτομίας.
Παράλληλα, το έργο επενδύει δυναμικά στον μελισσοτουρισμό (apitourism), μέσα από:
•την ανάπτυξη και αναβάθμιση των μελισσοδιαδρομών,
•τη δημιουργία Περιφερειακών Γραφείων Apitourism, που λειτουργούν ως τοπικοί κόμβοι στήριξης,
•και τη σύσταση ενός Μεσογειακού Apitourism Cluster, ενισχύοντας τη διακρατική συνεργασία, την ανταλλαγή γνώσης και την κοινή προβολή της Μεσογείου ως αυθεντικού μελισσοτουριστικού προορισμού.
Όλες οι παραπάνω δράσεις προσφέρονται δωρεάν στις ομάδες-στόχο του έργου: μελισσο-επιχειρηματίες, μελισσοκόμους, επιχειρήσεις HORECA, τουριστικούς οργανισμούς και αναπτυξιακούς φορείς, καθώς και φορείς χάραξης πολιτικής. Με αυτόν τον τρόπο, το PLANBEE διασφαλίζει ότι η γνώση, η καινοτομία και οι ευκαιρίες ανάπτυξης είναι προσβάσιμες και χωρίς εμπόδια, ενισχύοντας ένα δίκαιο και ανθεκτικό μοντέλο ανάπτυξης.
Συνολικά, το PLANBEE λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη φύση, την επιχειρηματικότητα και την πολιτική, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η Οικονομία της Μέλισσας μπορεί να αποτελέσει στρατηγικό εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης για τη Μεσόγειο και την Ευρώπη.
«Όταν η μέλισσα ευημερεί, ευημερεί και η τοπική κοινότητα»
Ποιες βασικές δράσεις και παρεμβάσεις προνοεί το PLANBEE και πώς διαφοροποιείται ή «χτίζει» πάνω στην εμπειρία προηγούμενων έργων, όπως το MedBEESinessHubs;
Κεντρικός άξονας του PLANBEE είναι η αναβάθμιση δεξιοτήτων. Νέοι και νέες, επαγγελματίες μελισσοκόμοι και επιχειρηματίες εκπαιδεύονται σε βιώσιμες πρακτικές, με τη βοήθεια καινοτόμων εργαλείων όπως οι τεχνολογίες mixed reality. Παράλληλα, προωθούνται “έξυπνες” κυψέλες που επιτρέπουν καλύτερη παρακολούθηση των κυψελών και τεκμηρίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφοροποίηση. Το μέλι δεν αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη αγροτικό προϊόν, αλλά ως φορέας ταυτότητας της τοπικής χλωρίδας, του τόπου, της ιστορίας και της γαστρονομίας. Μέσα από branding και αφήγηση (storytelling), οι μικρές επιχειρήσεις αποκτούν ισχυρότερη θέση στην αγορά.
Το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο είναι επικεφαλής εταίρος του έργου. Ποιος είναι ο ρόλος του ΚΕΒΕ και τι σημαίνει αυτό για την Κύπρο, αλλά και για τη μεσογειακή συνεργασία γενικότερα;
Η ανάληψη του ρόλου του επικεφαλής εταίρου από το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο ενισχύει τη θέση της Κύπρου ως κόμβου διακρατικής συνεργασίας στη Μεσόγειο. Το PLANBEE δεν είναι απλώς ένα ακόμη ευρωπαϊκό έργο. Είναι μια ζωντανή πλατφόρμα ανταλλαγής γνώσης, εμπειρίας και επιχειρηματικών ευκαιριών, που ενώνει διαφορετικούς θεσμούς, χώρες και κοινωνίες γύρω από έναν κοινό στόχο.
Στην κοινοπραξία του PLANBEE συμμετέχουν επιμελητήρια από την Αίγυπτο, τον Λίβανο και την Ιταλία, καθώς και ΜΚΟ γυναικών επαγγελματιών από την Ιορδανία και την Παλαιστίνη, ενώ παράλληλα συμμετέχει και Κύπριος εταίρος με εξειδικευμένη τεχνογνωσία στον τομέα των αγροδιατροφικών προϊόντων. Ο συνδυασμός θεσμικών φορέων, οργανώσεων βάσης και τεχνικών εμπειρογνωμόνων δημιουργεί ένα ισχυρό και πολυεπίπεδο σχήμα συνεργασίας.
Παρά τις διαφορετικές γεωγραφικές, κοινωνικές και οικονομικές αφετηρίες, όλους τους εταίρους τούς ενώνει το κοινό πάθος να προωθήσουν την Οικονομία της Μέλισσας ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης, ενδυνάμωσης των τοπικών κοινοτήτων και προστασίας της φύσης, όχι μόνο σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, αλλά πανευρωπαϊκά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
«Το PLANBEE δείχνει πώς η συνεργασία πέρα από σύνορα μπορεί να μετατρέψει μια κοινή περιβαλλοντική πρόκληση σε κοινή αναπτυξιακή ευκαιρία»
Πώς αναμένεται το PLANBEE να επηρεάσει στην πράξη τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τους μελισσοκόμους και τους νέους ή γυναίκες επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται γύρω από τη μέλισσα;
Το PLANBEE επενδύει συνειδητά στους ανθρώπους και τις τοπικές κοινωνίες. Οι γυναίκες επιχειρηματίες αναδεικνύονται μέσα από πρωτοβουλίες όπως το MED Queen Bee, ενώ οι νέοι ενθαρρύνονται να δουν τη μελισσοκομία και τις συναφείς δραστηριότητες ως σύγχρονη επαγγελματική επιλογή, όχι ως κατάλοιπο του παρελθόντος.
Σε τοπικό επίπεδο, η Οικονομία της Μέλισσας δημιουργεί συμπληρωματικά εισοδήματα, ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ παραγωγών, τουριστικών επιχειρήσεων και εστίασης, και καλλιεργεί περιβαλλοντική συνείδηση στις κοινότητες. Ο μελισσοτουρισμός και οι Μελισσοδιαδρομές μετατρέπουν τον τόπο σε εμπειρία, δίνοντας λόγο στους επισκέπτες να γνωρίσουν την ύπαιθρο με νέο τρόπο.
Πέρα από την επιχειρηματικότητα, ποια είναι η ευρύτερη κοινωνική και τοπική επίδραση της Οικονομίας της Μέλισσας στις αγροτικές περιοχές και στις τοπικές κοινότητες;
Η Οικονομία της Μέλισσας υπερβαίνει την έννοια της επιχειρηματικότητας και λειτουργεί ως καταλύτης κοινωνικής συνοχής και τοπικής αναζωογόνησης, ιδιαίτερα στις αγροτικές και μειονεκτικές περιοχές. Η αξία της δεν μετριέται μόνο σε εισόδημα, αλλά στον τρόπο που επανασυνδέει τις κοινότητες με τη φύση, την παραγωγή και την τοπική τους ταυτότητα.
Σε κοινωνικό επίπεδο, δημιουργεί νέες ευκαιρίες απασχόλησης και συμπληρωματικά εισοδήματα, επιτρέποντας σε οικογένειες να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στην ύπαιθρο. Η μελισσοκομία, ο μελισσοτουρισμός και οι συναφείς δραστηριότητες ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ παραγωγών, τοπικών επιχειρήσεων, εστίασης και τουρισμού, καλλιεργώντας ένα πνεύμα συλλογικότητας και κοινής ευθύνης.
Παράλληλα, η Οικονομία της Μέλισσας συμβάλλει στην ενδυνάμωση των γυναικών και των νέων, προσφέροντας σύγχρονες, βιώσιμες επαγγελματικές διεξόδους που δεν απαιτούν εγκατάλειψη του τόπου καταγωγής τους. Οι κοινότητες αποκτούν νέες δεξιότητες, ψηφιακά εργαλεία και αυτοπεποίθηση να καινοτομήσουν, χωρίς να αποκοπούν από τις παραδόσεις τους.
Σε τοπικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, ενισχύεται η περιβαλλοντική συνείδηση. Οι κάτοικοι αντιλαμβάνονται έμπρακτα ότι η προστασία της βιοποικιλότητας, των ανθοφόρων φυτών και των οικοσυστημάτων συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής και το μέλλον της περιοχής τους. Η μέλισσα γίνεται έτσι σύμβολο ισορροπίας ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον.
«Χωρίς τη μέλισσα, η διατροφική αλυσίδα δεν γίνεται απλώς φτωχότερη. Γγίνεται πιο ακριβή, πιο ασταθής και πιο ευάλωτη»
Από οικονομική σκοπιά, γιατί η μέλισσα θεωρείται τόσο κρίσιμη για την παραγωγή τροφίμων και τη διατροφική αλυσίδα; Πόσο καθοριστική είναι η συνεισφορά της;
Από καθαρά οικονομική σκοπιά, η μέλισσα θεωρείται κρίσιμη γιατί βρίσκεται στον πυρήνα της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Η επικονίαση που προσφέρει δεν είναι μια «παράπλευρη» οικολογική υπηρεσία. Είναι βασικός παραγωγικός συντελεστής. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των καλλιεργειών που καταλήγουν στο καθημερινό μας τραπέζι —φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί, σπόροι— εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από τη δράση των επικονιαστών, με κυρίαρχο ρόλο τη μέλισσα.
Η συνεισφορά αυτή μεταφράζεται σε τεράστια οικονομική αξία. Σε διεθνές επίπεδο, η αξία της αγροτικής παραγωγής που βασίζεται στην επικονίαση εκτιμάται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Χωρίς τις μέλισσες, δεν μειώνεται απλώς ο όγκος της παραγωγής, υποβαθμίζεται η ποιότητα, η ποικιλία και η θρεπτική αξία των τροφίμων, ενώ αυξάνεται το κόστος παραγωγής και, τελικά, το κόστος για τον καταναλωτή.
Η σημασία της μέλισσας γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν δούμε τη μεγάλη εικόνα: λιγότερη επικονίαση σημαίνει ευάλωτες καλλιέργειες, ασταθείς αγορές, μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές και μειωμένη επισιτιστική ασφάλεια. Για χώρες όπως η Κύπρος και γενικότερα για τη Μεσόγειο, όπου η αγροτική παραγωγή συνδέεται στενά με τοπικές ποικιλίες και μικρής κλίμακας παραγωγούς, η απώλεια αυτής της φυσικής υπηρεσίας θα είχε δυσανάλογα μεγάλες οικονομικές συνέπειες.
Γι’ αυτό και σήμερα η μέλισσα αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως στοιχείο της φύσης, αλλά ως στρατηγικό κεφάλαιο της αγροτικής οικονομίας. Η προστασία της δεν αφορά απλώς το περιβάλλον. Αφορά τη σταθερότητα της διατροφικής αλυσίδας, την ανθεκτικότητα της γεωργίας και τη βιωσιμότητα ολόκληρων οικονομιών.
«Η μέλισσα δεν παράγει μόνο μέλι. Παράγει γνώση, εμπειρίες, ευεξία και νέες μορφές επιχειρηματικότητας που βασίζονται στη φύση»
Εκτός από το μέλι, ποια άλλα προϊόντα ή υπηρεσίες που συνδέονται με τη μέλισσα μπορούν να δημιουργήσουν προστιθέμενη αξία και νέες πηγές εισοδήματος;
Πέρα από το μέλι, η μέλισσα αποτελεί τη βάση για ένα ευρύ και δυναμικά αναπτυσσόμενο χαρτοφυλάκιο προϊόντων και υπηρεσιών, που μπορούν να δημιουργήσουν υψηλή προστιθέμενη αξία και νέες πηγές εισοδήματος, ιδιαίτερα για μικρές αγροδιατροφικές και τοπικές επιχειρήσεις.
Στον πυρήνα αυτής της διαφοροποίησης βρίσκονται τα προϊόντα της κυψέλης, όπως η πρόπολη, το κερί, η γύρη και ο βασιλικός πολτός. Η πρόπολη αξιοποιείται ευρέως σε φυσικά συμπληρώματα διατροφής, καλλυντικά και προϊόντα ευεξίας, χάρη στις αντιοξειδωτικές και αντιμικροβιακές της ιδιότητες. Το κερί μέλισσας βρίσκει εφαρμογή στην παραδοσιακή χειροτεχνία, στα καλλυντικά, στη φαρμακευτική και στη δημιουργική βιοτεχνία, συνδέοντας την πρωτογενή παραγωγή με τη μεταποίηση και το design. Η γύρη και ο βασιλικός πολτός απευθύνονται σε εξειδικευμένες αγορές ευεξίας και λειτουργικής διατροφής, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση του εισοδήματος των μελισσοκόμων.
Παράλληλα, αναδύονται πιο εξειδικευμένες εφαρμογές υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως το δηλητήριο της μέλισσας (bee venom) και η μελισσοθεραπεία. Το bee venom αξιοποιείται σε ερευνητικά και εξειδικευμένα προϊόντα κοσμετολογίας και ευεξίας, ενώ η μελισσοθεραπεία –όπου εφαρμόζεται με υπευθυνότητα, εκπαίδευση και σεβασμό στα ιατρικά πρωτόκολλα– ανοίγει νέες δυνατότητες σε τομείς ευεξίας και εναλλακτικών εμπειριών, συνδεδεμένων με τον αγροτουρισμό. Αυτές οι εφαρμογές, όταν εντάσσονται σε σαφή πλαίσια ασφάλειας και κανονιστικής συμμόρφωσης, μπορούν να αποτελέσουν εξειδικευμένα επιχειρηματικά niches.
Πέρα από τα προϊόντα, ιδιαίτερη δυναμική παρουσιάζουν και οι υπηρεσίες εμπειρίας: ο μελισσοτουρισμός, οι επισκέψιμες μονάδες, οι γευσιγνωσίες μελιού, τα εργαστήρια παραγωγής φυσικών προϊόντων, καθώς και οι συνεργασίες με τη γαστρονομία και τον κλάδο HORECA. Μέσα από τις Μελισσοδιαδρομές, η μέλισσα μετατρέπεται σε αφήγημα τόπου και πολιτισμού, προσφέροντας ολοκληρωμένες εμπειρίες που ενισχύουν την τοπική οικονομία.
Συνολικά, η Οικονομία της Μέλισσας δημιουργεί ένα πολυεπίπεδο επιχειρηματικό οικοσύστημα, όπου η αγροτική παραγωγή, η καινοτομία, η ευεξία, ο τουρισμός και η δημιουργική οικονομία αλληλοσυμπληρώνονται. Δεν πρόκειται απλώς για περισσότερα προϊόντα, αλλά για περισσότερους δρόμους βιώσιμης ανάπτυξης, με ισχυρό τοπικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
«Η προστασία της μέλισσας δεν είναι μόνο περιβαλλοντική ευαισθησία, είναι στρατηγική επιλογή για δίκαιο εμπόριο, ανθεκτική αγροτική παραγωγή και βιώσιμη ευρωπαϊκή οικονομία»
Τέλος, δεδομένων των πιέσεων που δέχεται ο πληθυσμός των μελισσών από την κλιματική αλλαγή και την ανθρώπινη δραστηριότητα, ποια μέτρα προστασίας θεωρείτε κρίσιμα ώστε η Οικονομία της Μέλισσας να παραμείνει βιώσιμη και στο μέλλον;
Η βιωσιμότητα της Οικονομίας της Μέλισσας εξαρτάται άμεσα από την ικανότητά μας να προστατεύσουμε τους ίδιους τους επικονιαστές σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται ραγδαία λόγω της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της αυξανόμενης πίεσης από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Για να παραμείνει αυτό το μοντέλο ζωντανό και ανθεκτικό στο μέλλον, απαιτείται ένας συνδυασμός περιβαλλοντικών, παραγωγικών, κοινωνικών και θεσμικών παρεμβάσεων, που λειτουργούν συμπληρωματικά.
Καταρχάς, είναι κρίσιμη η προστασία και αποκατάσταση των φυσικών οικοτόπων. Η ενίσχυση ανθοφόρων φυτών, η διατήρηση της ποικιλίας καλλιεργειών και η δημιουργία τοπίων φιλικών προς τους επικονιαστές προσφέρουν στις μέλισσες σταθερές πηγές τροφής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Χωρίς αυτό το οικολογικό υπόβαθρο, καμία μελισσοκομική ή αγροδιατροφική δραστηριότητα δεν μπορεί να είναι βιώσιμη σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, απαιτείται μετάβαση σε βιώσιμες γεωργικές και μελισσοκομικές πρακτικές. Η ορθολογική χρήση φυτοφαρμάκων, η συστηματική εκπαίδευση παραγωγών και η προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες είναι καθοριστικές, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι Ευρωπαίοι παραγωγοί καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα που εισέρχονται στην αγορά στο πλαίσιο διεθνών εμπορικών συμφωνιών, όπως η Mercosur. Οι σχετικές ευρωπαϊκές συζητήσεις έχουν αναδείξει την ανάγκη για ίδιους κανόνες, ίδιες απαιτήσεις και ίδιες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, ώστε ο ανταγωνισμός να είναι δίκαιος και να μη γίνεται εις βάρος της φύσης και των επικονιαστών.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της γνώσης. Οι “έξυπνες” κυψέλες, τα συστήματα παρακολούθησης της υγείας των σμηνών και η ανταλλαγή δεδομένων και καλών πρακτικών σε διακρατικό επίπεδο επιτρέπουν πιο έγκαιρη πρόληψη κινδύνων και τεκμηριωμένες αποφάσεις, τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους φορείς χάραξης πολιτικής.
Εξίσου σημαντική είναι η ενεργός συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων και η καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης. Όταν οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι η προστασία της μέλισσας συνδέεται άμεσα με την ποιότητα των τροφίμων, τη διατροφική ασφάλεια και τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας, η προστασία παύει να είναι αφηρημένη έννοια και γίνεται συλλογική ευθύνη.
Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, το PLANBEE φιλοδοξεί να διαδραματίσει έναν στρατηγικό ρόλο ευαισθητοποίησης και πολιτικού διαλόγου. Μεταξύ των βασικών του στόχων είναι η ανάδειξη του δυναμικού που προσφέρει η Οικονομία της Μέλισσας και η μεταφορά της συζήτησης σε υψηλότερα επίπεδα χάραξης πολιτικής, σε εθνικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε μια εποχή όπου διεθνείς συμφωνίες όπως η Mercosur επανακαθορίζουν τους όρους του παγκόσμιου ανταγωνισμού, το PLANBEE συμβάλλει ώστε η προστασία των επικονιαστών και η στήριξη των αγροτικών κοινοτήτων να ενσωματωθούν στον πυρήνα των αναπτυξιακών και εμπορικών πολιτικών.
Info:
