Με ελλειμματικό μεν, αλλά ιδιαίτερα αναπτυξιακό προϋπολογισμό, αναμένεται να πορευτεί το 2026 η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ), σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή.
Μάλιστα, ο προϋπολογισμός της Αρχής για το 2026 θα τεθεί στο μικροσκόπιο της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών τη Δευτέρα (9/2), στην παρουσία τόσο του Προέδρου της ΑΗΚ, Γιώργου Πέτρου, όσο και του Γενικού Διευθυντή της, Άδωνη Γιασεμίδη.
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, ο προϋπολογισμός της ΑΗΚ για το 2026 προβλέπει συνολικές δαπάνες ύψους €2.554.890.000, ενώ τα συνολικά έσοδα της ΑΗΚ για το 2026 προϋπολογίζονται σε €1.955.865.000. Δηλαδή, παρουσιάζει έλλειμμα €599.025.000.
Όπως μάλιστα αναφέρει ο Γενικός Διευθυντής της Αρχής, ο προϋπολογισμός του 2026 και το Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2026-2028, ετοιμάστηκαν με τις εξής προϋποθέσεις:
- Η Αγορά Ηλεκτρισμού θα έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία την 1η Οκτωβρίου 2025
- Δεν αναμένεται να δραστηριοποιηθεί ανταγωνισμός στη συμβατική παραγωγή το 2026, ενώ θα υπάρχει ανταγωνισμός στη συμβατική παραγωγή από το έτος 2027
- Με ανταγωνισμό στην Προμήθεια με μερίδιο αγοράς 10%, 11% και 12% για τα έτη 2026, 2027 και 2028 αντίστοιχα
- Τερματισμός των Μονάδων ατμού στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Δεκέλειας περί τα τέλη του 2029
- Διαθεσιμότητα της Μονάδας αρ. 6 στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Βασιλικού τον Ιανουάριο του 2027
- Διαθεσιμότητα φυσικού αερίου για σκοπούς ηλεκτροπαραγωγής το Σεπτέμβριο 2026.
Σημειώνεται ότι αριθμός από τις πιο πάνω παραδοχές δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν, υπογραμμίζει ο κ. Γιασεμίδης.
Πώς κατανέμονται οι δαπάνες
Πάντως, με βάση το δελτίο δαπανών που περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό, οι δαπάνες της Αρχής για το 2026 κατανέμονται ως εξής:
- Κόστος προσωπικού: €165.897.000 σε σχέση με €161.961.000 το 2025
- Δαπάνες λειτουργίας: €108.845.000 σε σχέση με €108.531.000 το 2025
- Δαπάνες καυσίμων, αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και λειτουργού αγοράς: €1.543.569.000 σε σχέση με €980.564.000 το 2025
- Φορολογία και έξοδα χρηματοδότησης: €28.300.000 σε σχέση με €23.000.000 το 2025
- Κεφαλαιουχικές δαπάνες: €456.679.000 σε σχέση με €357.348.000 το 2025
- Απρόβλεπτες δαπάνες: €251.600.000 όπως και το 2025.
Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τις δαπάνες καυσίμων και αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με επεξηγηματικό σημείωμα αυτές ανέρχονται συνολικά σε €1.354.420.000, εκ των οποίων €419.928.000 αφορούν καύσιμα, €723.201.000 αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ €211.291.000 για αγορά δικαιωμάτων εκπομπής θερμοκηπιακών αερίων. Το υπόλοιπο ποσό των €189.149.000 αφορά χρεώσεις λειτουργού αγοράς.
Σημειώνεται πως η ποσότητα καυσίμων που υπολογίζεται να καταναλωθεί μέσα στο 2026 αναμένεται να ανέλθει σε 755.200 μετρικούς τόνους μαζούτ και 210.000 μετρικούς τόνους πετρέλαιο εσωτερικής καύσης, ενώ για τους υπολογισμούς των ποσοτήτων καυσίμων λήφθηκε υπόψη ότι το φυσικό αέριο θα είναι διαθέσιμο για ηλεκτροπαραγωγή το τρίτο τρίμηνο του 2026.
Αξίζει να αναφερθεί πως η Αρχή προμηθεύεται καύσιμα από το εξωτερικό με διεθνείς προσφορές και ως εκ τούτου το κόστος των καυσίμων είναι πολύ δύσκολο να προϋπολογιστεί επακριβώς, επειδή επηρεάζεται τόσο από την τιμή του πετρελαίου στη διεθνή αγορά, όσο και από την ισοτιμία του ευρώ έναντι του αμερικανικού δολαρίου.
Λόγω αυτών των εξωγενών παραγόντων, εξηγεί η ΑΗΚ, θα υπάρχουν συνεχώς αναπροσαρμογές στον προϋπολογισμό, διευκρινίζοντας πως η τιμή αγοράς των καυσίμων υπολογίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τις τιμές που ίσχυαν στην διεθνή αγορά το Μάιο 2025, την ισοτιμία του δολαρίου με το ευρώ, το πρόσθετο κόστος που καταβάλλεται στους προμηθευτές καυσίμων για την μεταφορά του καυσίμου στους αποθηκευτικούς χώρους της ΑΗΚ, τη συνδρομή στον Κυπριακό Οργανισμό Διαχείρισης Αποθεμάτων Πετρελαιοειδών, τα λιμενικά δικαιώματα, τα έξοδα αναλύσεων, τα έξοδα για πρόληψη ρύπανσης και άλλα έξοδα εκφόρτωσης.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες
Όσον αφορά δε τις κεφαλαιουχικές δαπάνες, οι οποίες συνολικά προϋπολογίζονται σε €456.679.000, αυτές αφορούν κυρίως βελτιώσεις σταθμών της ΑΗΚ, καθώς και επέκταση/βελτίωση του δικτύου μεταφοράς και διανομής.
Ειδικότερα, €25.600.000 προορίζονται για βελτίωση του Σταθμού στο Βασιλικό και το ποσό που ζητείται για έγκριση περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο την ολοκλήρωση της νέας Μονάδας 160 MW, μετατροπές λόγω έλευσης φυσικού αερίου και άλλες αναβαθμίσεις των Συστημάτων Λειτουργίας και Παρακολούθησης των Μονάδων.
Για βελτίωση του Σταθμού Δεκέλειας, ΑΗΚ σκοπεύει να δαπανήσει €133.956.000. Το εν λόγω ποσό, περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο την εγκατάσταση μονάδων αεριοστρόβιλων ανοικτού κύκλου δυναμικότητας 60-110 MW και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
Για τη βελτίωση του Σταθμού Μονής, η ΑΗΚ σκοπεύει να δαπανήσει €28.575.000, το οποίο περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας και επενδύσεις για τη δημιουργία κοιλάδας υδρογόνου.
Ανέγερση κτιρίων και υποστατικών
Επιπρόσθετα των πιο πάνω, η ΑΗΚ σκοπεύει να δαπανήσει ποσό €9.625.000 για ανέγερση και βελτίωση κτιρίων και υποστατικών.
Συγκεκριμένα, για ανέγερση νέων κτιρίων και υποστατικών, η Αρχή σκοπεύει να δαπανήσει €2.500.000 ως εξής:
- Κέντρο Εξυπηρέτησης Πελατών Παραλιμνίου (στάδιο αναζήτησης αγοράς γης: €1.500.000
- Νέα Περιφερειακά Γραφεία Λεμεσού (στάδιο μελέτης): €1.000.000
Για βελτίωση κτιρίων και υποστατικών, η Αρχή σκοπεύει να δαπανήσει ποσό €7.125.000 ως εξής:
- Αναπαλαίωση διατηρητέου μηχανοστασίου: €400.000
- Κεντρικά και Περιφερειακά Γραφεία: €4.620.000
- Κτίρια Τεχνικών Υπηρεσιών Μεταφοράς και Διανομής: €2.105.000
Επέκταση δικτύων μεταφοράς και διανομής
Παράλληλα, €118.845.000 προορίζονται για βελτίωση και επέκταση δικτύου μεταφοράς, στη βάση δεκαετούς προγράμματος ανάπτυξης δικτύου μεταφοράς, το οποίο ετοιμάζεται από τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Μεταφοράς της ΑΗΚ και εγκρίνεται από τη ΡΑΕΚ.
Το προτεινόμενο για έγκριση ποσό που υπολογίζεται με βάση τις υποδείξεις του ΔΣΜΚ, αναφέρεται στα ακόλουθα αναπτυξιακά έργα του Δικτύου Μεταφοράς:
- Δομικά Έργα: €11.453.000
- Εξοπλισμός: €48.264.000
- Εναέριες γραμμές και υπόγεια καλώδια: €61.128.000
Για επέκταση και ενδυνάμωση του δικτύου διανομής, η ΑΗΚ σκοπεύει να δαπανήσει €67.055.000. Η εν λόγω δαπάνη, αφορά κυρίως στην ανάπτυξη του δικτύου διανομής για να μπορεί να αντιμετωπίζει την κανονική αύξηση των υφιστάμενων φορτίων και την επιπρόσθετη ζήτηση από νέους καταναλωτές, ενώ αποτελείται από πολλά μικρότερης αξίας έργα, τα οποία εκτελούνται είτε για ενδυνάμωση του δικτύου μέσης και χαμηλής τάσης, είτε μετά από αιτήσεις καταναλωτών για επέκταση υφιστάμενου δικτύου.
Ειδικότερα, για επέκταση και ενδυνάμωση του δικτύου μέσης τάσης αναμένεται να δαπανηθούν €36.515.000 ως εξής:
- Γη και κτίρια υποσταθμών: €6.753.000
- Μετασχηματιστές και εξοπλισμός: €10.661.000
- Εναέριες γραμμές: €5.691.000
- Υπόγεια καλώδια: €13.410.000
Για επέκταση και ενδυνάμωση του δικτύου χαμηλής τάσης, η ΑΗΚ αναμένεται να δαπανήσει €40.730.000 ως εξής:
- Εναέριες γραμμές: €5.812.000
- Υπόγεια καλώδια: €10.549.000
- Παροχές: €14.819.000
- Τηλεπικοινωνιακό δίκτυο συστήματος διανομής: €9.550.000
Έξυπνοι μετρητές, αφαλατώσεις και ΑΠΕ
Πέραν των προαναφερθέντων, μεταξύ άλλων, η ΑΗΚ σκοπεύει να επενδύσει €20.000.000 σε συστήματα αφαλάτωσης και συγκεκριμένα για αναβάθμιση της μονάδας αφαλάτωσης, έτσι ώστε να παρέχεται η δυνατότητα λειτουργίας σε δύο στάδια, 50% και 100%.
Για εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η Αρχή σκοπεύει να επενδύσει €11.500.000 για έργα ΑΠΕ που θα αναπτυχθούν εξολοκλήρου από την ίδια και εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
Για επενδύσεις σε συστήματα παραγωγής και εξοικονόμησης ενέργειας σκοπεύει να δαπανήσει €500.000 για την αναβάθμιση του φωτοβολταϊκού πάρκου στο Τσέρι, το οποίο υλοποιήθηκε στα πλαίσια μειοδοτικού διαγωνισμού που προκήρυξε το Ειδικό Ταμείο ΑΠΕ & ΕΞΕ το 2012 για την πώληση ενέργειας από φωτοβολταϊκά πάρκα.
Τέλος, για εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, η ΑΗΚ σκοπεύει να δαπανήσει €17.217.000. Το ποσό αφορά στην εγκατάσταση μετρητών σε υποστατικά νέων πελατών μαζί με όλα τα συναφή (μικροδιακόπτες, δέκτες τηλεχειρισμού και σφραγίδες ασφαλείας), καθώς και την αντικατάσταση υφιστάμενων μετρητών με νέους μετρητές, οι οποίοι υποστηρίζουν ευφυές σύστημα μέτρησης.
