Νομοσχέδιο με το οποίο επιχειρεί να αντιμετωπίσει τους αυξημένους κινδύνους ξεπλύματος χρήματος από τον τομέα των ακινήτων, ετοίμασε και έθεσε σε δημόσια διαβούλευση η Διεύθυνση Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Οικονομικών.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται σε επεξηγηματικό σημείωμα που ετοιμάστηκε και συνοδεύει το νομοσχέδιο, η ανάγκη για ενίσχυση των προληπτικών μέτρων στον τομέα των ακινήτων προκύπτει από την Εθνική Αξιολόγηση Κινδύνων ΚΞΧ/ΧΤ2, από τα ευρήματα της Έκθεσης Αμοιβαίας Αξιολόγησης της Δημοκρατίας από την Επιτροπή MONEYVAL του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς και από την πιο πρόσφατη εμπειρία των αρμόδιων αρχών.
Επιπρόσθετα, οι ενέργειες αυτές συνάδουν πλήρως και με την κυβερνητική πολιτική για την ενίσχυση των μέτρων κατά του οικονομικού εγκλήματος και την αναβάθμιση της Δημοκρατίας ως αξιόπιστου διεθνούς χρηματοοικονομικού κέντρου.
Σημειώνεται πως το νομοσχέδιο που τιτλοφορείται ως «ο περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026», θα βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση μέχρι και τις 14 Φεβρουαρίου στην πλατφόρμα «η-διαβούλευση».
ΑΥΤΟΥΣΙΟ ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΕΔΩ.
Η απόφαση του Υπουργικού
Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στο σημείωμα, το Υπουργείο Οικονομικών, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες («ξέπλυμα χρήματος») και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας («ΚΞΧ/ΧΤ»), και ενεργώντας στη βάση της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου αρ. 92.715, ημερομηνίας 16.03.2022, επεξεργάστηκε νομοσχέδιο στο πλαίσιο Ad Hoc Ομάδας εργασίας της Συμβουλευτικής Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας σε σχέση με τον τομέα των ακινήτων.
Η Ομάδα αυτή, προστίθεται, απαρτιζόταν από το Υπουργείο Οικονομικών, το Υπουργείο Εσωτερικών, την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, το Τμήμα Φορολογίας και τη ΜΟ.Κ.Α.Σ., και ετοίμασε το νομοσχέδιο στη βάση των προνοιών της Απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου.
Σύμφωνα με το σημείωμα, η προναφερθείσα Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου προέβλεπε ότι η προληπτική εποπτεία στον τομέα των ακινήτων θα ανατεθεί στο Τμήμα Φορολογίας (ΤΦ), ενώ οι ελεγχόμενες από αυτό οντότητες θα περιλαμβάνουν όλους τους επαγγελματίες που προβαίνουν σε αγορά ή πώληση ακινήτων ή εκπροσωπούν αγοραστές ή πωλητές ακινήτων σε επαγγελματική βάση και δεν εμπίπτουν σε άλλη κατηγορία υπόχρεης οντότητας.
Τονίζει, δε, πως η ανάγκη για ενίσχυση των προληπτικών μέτρων στον τομέα των ακινήτων προκύπτει από την Εθνική Αξιολόγηση Κινδύνων ΚΞΧ/ΧΤ2, από τα ευρήματα της Έκθεσης Αμοιβαίας Αξιολόγησης της Δημοκρατίας από την Επιτροπή MONEYVAL του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς και από την πιο πρόσφατη εμπειρία των αρμόδιων αρχών.
Οι ενέργειες αυτές, επισημαίνεται, συνάδουν πλήρως με την κυβερνητική πολιτική για την ενίσχυση των μέτρων κατά του οικονομικού εγκλήματος και την αναβάθμιση της Δημοκρατίας ως αξιόπιστου διεθνούς χρηματοοικονομικού κέντρου.
«Οι αυξημένοι κίνδυνοι ξεπλύματος χρήματος από τον τομέα των ακινήτων αναφέρονται και στην Πανευρωπαϊκή Αξιολόγηση Κινδύνων4 ΚΞΧ/ΧΤ του 2022 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία σημειώνει ότι ‘ο τομέας των ακινήτων είναι σημαντικά εκτεθειμένος σε κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και ιδιαίτερα ευάλωτος σε φορολογικά εγκλήματα’», προστίθεται.
Ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός
Αξίζει να αναφερθεί ότι ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός (Ε.Ε.) 2024/1624 της 31ης Μαΐου 2024 σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για ξέπλυμα χρήματος ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, προβλέπει στο άρθρο 3δ ότι το πεδίο εφαρμογής του θα αφορά τόσο τους κτηματομεσίτες όσο και άλλους επαγγελματίες του τομέα των ακινήτων.
Οι πρόνοιες αυτές, που θα τεθούν σε εφαρμογή τον Ιούλιο του 2027, επεξηγείται περαιτέρω, αντικατοπτρίζουν τα διεθνή πρότυπα ΚΞΧ/ΧΤ της FATF5, τα οποία όλα τα κράτη οφείλουν να εφαρμόζουν και στα οποία αξιολογούνται μέσω αμοιβαίων αξιολογήσεων από τη FATF ή περιφερειακά σώματα όπως η MONEYVAL.
Υπογραμμίζεται πως στις Οδηγίες της FATF του 20226 αναφορικά με την προσέγγιση που βασίζεται σε παράγοντες κινδύνου για τον τομέα των ακινήτων, διευκρινίζεται ότι εμπίπτουν σε προληπτικούς ελέγχους όλοι οι επαγγελματίες που εμπλέκονται σε αγοραπωλησίες ακινήτων.
Παράλληλα και με βάση το Άρθρο 52 της νέας Ευρωπαϊκής Οδηγίας (Ε.Ε.) 2024/1640, η εποπτεία των υπόχρεων οντοτήτων θα πρέπει να ασκείται από δημόσιο φορέα ή δημόσια αρχή, κάτι που συνάδει πλήρως με την ανάληψη της εποπτείας από το Τμήμα Φορολογίας.
Κατά συνέπεια, αναφέρεται, η ανάθεση αρμοδιοτήτων σε δημόσια αρχή και η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής συνάδουν με το νέο πακέτο Ευρωπαϊκών Κανονισμών και Οδηγιών για την ΚΞΧ/ΧΤ.
Ως εκ τούτου, τονίζεται, η τροποποίηση της εθνικής νομοθεσίας κρίνεται αναγκαία για την αποτελεσματική διαχείριση των υπαρχόντων κινδύνων στο μεσοδιάστημα και την ομαλή μετάβαση στο νέο ενωσιακό πλαίσιο.
Η προτεινόμενη τροποποίηση
Όσον αφορά την προτεινόμενη τροποποίηση, στο σημείωμα ξεκαθαρίζεται πως η εποπτεία των κτηματομεσιτών για σκοπούς ΚΞΧ/ΧΤ μεταφέρεται από το Συμβούλιο Εγγραφής Κτηματομεσιτών στον Έφορο Φορολογίας, ενώ προστίθενται στην εποπτεία και όλοι οι επαγγελματίες του τομέα που δεν εποπτεύονται από άλλη αρχή.
Για παράδειγμα, διευκρινίζεται, τα πιστωτικά ιδρύματα και οι εταιρίες εξαγοράς πιστώσεων, που ήδη εποπτεύονται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, θα συνεχίσουν να εποπτεύονται από αυτήν για σκοπούς ΚΞΧ/ΧΤ για συναλλαγές που διενεργούν σε ακίνητα, ως μέρος των επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων.
Ως προς τους λόγους επιλογής του Τμήματος Φορολογίας ως εποπτικής αρχής για τον τομέα των ακινήτων, υποδεικνύεται ότι έγινε λαμβάνοντας υπόψη:
- τη συνάφεια του ΤΦ με το θέμα, ως εμπλεκόμενου στις κτηματικές συναλλαγές και διαθέτοντας Τμήμα Ακινήτων, με συνέργειες στον τομέα αυτό,
- την ήδη υφιστάμενη αρμοδιότητά του στην εποπτεία για ΚΞΧ/ΧΤ σε πρόσωπα που εμπορεύονται ή ενεργούν ως μεσάζοντες στο εμπόριο έργων τέχνης,
- το χαμηλότερο κόστος εφαρμογής, αφού αξιοποιούνται οι υφιστάμενες δομές του ΤΦ, χωρίς ανάγκη δημιουργίας άλλης εποπτική αρχής και
- τις πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπου την προληπτική εποπτεία αναλαμβάνουν δημόσιες αρχές.
Σημειώνεται πως αντίστοιχη ανάληψη εποπτείας για ΚΞΧ/ΧΤ του τομέα των ακινήτων από τα Τμήματα Φορολογίας αποτελούν οι περιπτώσεις: Ηνωμένου Βασίλειου (HMRC), ενώ στην Ε.Ε. του Λουξεμβούργου (AED), Ελλάδας (ΑΑΔΕ), Ολλανδίας (BTWwft - Tax and Customs Administration - AML/CFT Supervision Office) και Λετονίας (State Revenue Service - SRS).
Σημειώνεται, ακόμη, πως το Άρθρο 4 της εν ισχύ 5ης Ευρωπαϊκής Οδηγίας (Ε.Ε.) 2015/849 για την ΚΞΧ/ΧΤ προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν, σύμφωνα με τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν, ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας επεκτείνεται σε κλάδους και επιχειρήσεις που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε κινδύνους ξεπλύματος χρήματος ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Συνεπώς, τονίζεται, η επέκταση των μέτρων ΚΞΧ/ΧΤ σε όλους τους επαγγελματίες του τομέα των ακινήτων πριν το 2027, που θα τεθεί σε εφαρμογή το νέο κανονιστικό πλαίσιο, είναι όχι μόνο επιτρεπτή αλλά και αναγκαία, τόσο με βάση τους διαπιστωμένους κινδύνους στη Δημοκρατία όσο και με βάση τα διεθνή πρότυπα της FATF και ευρωπαϊκό κεκτημένο.
«Η ρύθμιση αυτή κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς θα ενισχύσει το νομικό πλαίσιο και την πρακτική εφαρμογή του στη Δημοκρατία, μειώνοντας τους κινδύνους ξεπλύματος χρήματος για ένα σημαντικό τομέα της οικονομίας βελτιώνοντας τη χρηματοοικονομική σταθερότητα και τη θέση της χώρας μας ως αξιόπιστου χρηματοοικονομικού κέντρου», καταλήγει η Διεύθυνση Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργικού Συμβουλίου.
