Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Προσοχή σε χρέος ΤΚΑ, δημόσια οικονομικά και ανελαστικές δαπάνες

Την ανάγκη άμεσης έναρξης σχεδιασμών για την σταδιακή αντιμετώπιση του χρέους της Κυβέρνησης προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων εισηγείται, μεταξύ άλλων, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, σε σημείωμά του σε σχέση με την πορεία των δημόσιων οικονομικών.

Την ώρα που τα δημόσια οικονομικά καταγράφουν συνεχιζόμενα πλεονάσματα όσον αφορά στη γενική κυβέρνηση, το ΔΣΚ αναφέρει ότι τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι το χρονίζον πρόβλημα της εξάρτησης της κεντρικής κυβέρνησης από τα έσοδα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων προσεγγίζει πλέον το σημείο ωρίμανσης και απαιτείται αντιμετώπιση του.

«Η κεντρική κυβέρνηση συνεχίζει, από τον Φεβρουάριο μέχρι το τέλος του πρώτου εξάμηνου, να καταγράφει ελλείμματα τα οποία χρηματοδοτούνται από το ΤΚΑ, μέσα από το κακώς αποκαλούμενο "αποθεματικό"», αναφέρει. Το ΔΣΚ σημειώνει ότι, παρόλο που η εικόνα δεν αποκλίνει προς το χειρότερο σε σχέση με άλλα έτη, σημειώνεται ως ενδεικτικό της συνεχιζόμενης τάσης για αύξηση των λειτουργικών δαπανών, ενώ αναφέρει ότι εκ πρώτης όψεως καταγράφεται επιτάχυνση, με τον «δανεισμό» της κεντρικής κυβέρνησης από το ΤΚΑ στο α’ εξάμηνο να έχει ήδη προσεγγίσει το συνολικό ποσό του 2022.

Όπως υπογραμμίζει το ΔΣΚ, η διαχρονική χρηματοδότηση της κεντρικής κυβέρνησης μέσα από τον δανεισμό από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχει οδηγήσει ήδη σε συνολικό χρέος άνω των 10 δισ. ευρώ, το οποίο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τις εκτιμήσεις της βιωσιμότητας του ΤΚΑ. «Αποτελεί, επομένως, μια σταθερά αυξανόμενη ενδεχόμενη υποχρέωση στον προϋπολογισμό και ένα από τους πλέον σημαντικούς κινδύνους των δημοσίων οικονομικών», αναφέρει.

Διερωτάται, δε, σε ποιο ποσό δημιουργείται σημείο μη αντιστρέψιμης καμπής (tipping point), σημειώνοντας ότι την απάντηση μπορεί να δώσει η αναλογιστική έκθεση για τη βιωσιμότητα του ΤΚΑ, η οποία αναμένεται πως θα ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο.

Σημειώνοντας ότι η καταβολή του εν λόγω ποσού θα είναι σταδιακή, επισημαίνει ότι θα αποτελέσει μια μόνιμη και αυξημένη δαπάνη η οποία θα ασκήσει αυξημένη δημοσιονομική πίεση και θα στερήσει από την κυβέρνηση τον αναγκαίο δημοσιονομικό χώρο για την άσκηση διακριτικών πολιτικών.

«Ακόμα πιο ανησυχητική είναι η δημιουργία ηθικού κινδύνου (διαρθρωτικών κινήτρων) στις εκάστοτε κυβερνήσεις και την πολιτική ηγεσία η οποία συλλογικά δεν αντιμετώπισε ποτέ το όλο ζήτημα ως σοβαρό», σημειώνει. Προσθέτει ότι, παρόλο που η πρακτική επιτρέπεται από τα λογιστικά πρότυπα, αποτελεί ανισορροπία και στρέβλωση, σημειώνει, τονίζοντας ότι «το πρόβλημα είναι πραγματικό και δεν θα μπορεί να παραμείνει «κάτω από το χαλί», ιδίως μετά τη διόγκωση του στα σημερινά επίπεδα».

Επιπρόσθετα, αναφέρει ότι το φαινόμενο λειτουργεί και ως αντικίνητρο για τη δημοσιονομική πειθαρχία και για την πραγματική μεταρρύθμιση της κρατικής μηχανής, της οποίας η παραγωγικότητα είναι ανεπαρκής. «Η μη αντιμετώπιση λόγω πολιτικού κόστους, από την συλλογική πολιτική ηγεσία, της ανεπάρκειας της κρατικής μηχανής ως προς την παραγωγικότητα της, αποτελεί σημαντικό πραγματικό πρόβλημα για την οικονομία», αναφέρει.

Επιπλέον, σημειώνει ότι, λόγω της χρηματοδότησης των ελλειμμάτων της κεντρικής κυβέρνησης από το ΤΚΑ, μετατοπίζονται εθνικοί πόροι από δυνητικές αναπτυξιακές δαπάνες και επενδύσεις, προς λειτουργικά έξοδα τα οποία διογκώνονται μονίμως χωρίς όφελος για την οικονομία και την κοινωνία.

«Η απουσία «σκληρού περιορισμού» στον προϋπολογισμό της κυβέρνησης, αποτελεί σοβαρή αδυναμία της Δημοκρατίας, και σοβαρή απόκλιση από τις βέλτιστες πρακτικές», υπογραμμίζει.

Όσον αφορά στην ανάπτυξη του ΑΕΠ, το ΔΣΚ σημειώνει πως η μείωση της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας εντείνει τις ανησυχίες για ομαλοποίηση των κρατικών εσόδων .

Σημειώνεται, επίσης, πως οι εκτιμήσεις του Στρατηγικού Πλαισίου Δημοσιονομικής Πολιτικής 2024-2026 και του Προγράμματος Σταθερότητας βασίζονται στην υπόθεση πως η ανάπτυξη θα κινηθεί στο 2,8% και ο πληθωρισμός στο 3,2%, δύο εκτιμήσεις που ενδέχεται να ανατραπούν, μειώνοντας τα έσοδα και ασκώντας πιέσεις για αύξηση των δαπανών.

Βάζοντας θετικό πρόσημο στο ότι η αύξηση των δαπανών οφείλεται και στην αύξηση των κονδυλίων για συγχρηματοδοτούμενα έργα, επισημαίνει, ωστόσο, την καθυστέρηση στην υλοποίηση υποχρεώσεων για την β’ και γ’ δόση του ΣΑΑ, καθώς και την αύξηση λειτουργικών δαπανών, η οποία έχει σωρευτικό χαρακτήρα για τα επόμενα χρόνια.

«Η δυνητική βελτίωση των δημοσιονομικών δεικτών για τον Ιούλιο δεν πρέπει να θεωρηθεί ως ένδειξη πως η τάση έχει ανατραπεί, καθώς υφίστανται σημαντικές επερχόμενες δαπάνες οι οποίες ακόμα δεν καταγράφονται λόγω της αποτυχίας στην προσπάθεια υιοθέτησης πιο σύγχρονου λογισμικού προτύπου», σημειώνει, προσθέτοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι μέχρι το πρώτο εξάμηνο δαπάνες έχουν ξεπεράσει τα αναμενόμενα επίπεδα βάσει των διαχρονικών τάσεων.

Επιπλέον, εκτιμά ότι, παρόλο που τα κρατικά έσοδα θα υπερκαλύψουν τον στόχο της αύξησης κατά 7,4%, το ίδιο θα γίνει και με τις κρατικές δαπάνες, που αναμένεται να ξεπεράσουν σημαντικά τον στόχο που θέτει την αύξησή τους στο 7,9%. Τα πρώτα μεν δέχονται μειωτικές πιέσεις, ενώ τα δεύτερα αυξητικές.

Συγκεκριμένα, στο α’ εξάμηνο, τα μεν έσοδα κινούνται αυξητικά κατά 14,9% και οι δαπάνες κατά 9,8%, δίνοντας την εντύπωση πως διατηρείται περιθώριο πλεονάσματος, όπως αναφέρει. Ωστόσο, η τάση που διαμορφώνεται είναι πιο προβληματική, με τα έσοδα να αυξάνονται κατά 12,1% και τις δαπάνες κατά 11,6%, ενώ στα στοιχεία δεν περιλαμβάνονται υψηλές δαπάνες για τις οποίες υφίσταται δέσμευση ή πολιτική απόφαση, όπως σημειώνει.

«Επομένως, θεωρούμε πολύ πιθανή την ταχύτερη αύξηση των δαπανών και παράλληλα την επιβράδυνση της αύξησης των εσόδων τους επόμενους μήνες, αν υλοποιηθούν οι υφιστάμενες πολιτικές δεσμεύσεις», αναφέρει.

Επιπλέον, σημειώνει ότι οι κρατικές δαπάνες συνεχίζουν να αυξάνονται και επαναλαμβάνοντας την ανησυχία για την απουσία από τους σχεδιασμούς και τις εκτιμήσεις, των δαπανών για τις οποίες υφίσταται απόφαση, δέσμευση ή και σχεδιασμός, αλλά οι οποίες δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί. Έτσι, θα πρέπει να αναμένεται, πέρα από την αύξηση των ανελαστικών δαπανών η οποία ήδη αποτυπώνεται, επιπλέον αύξηση των συνολικών δαπανών της Δημοκρατίας.

Εκ πρώτης όψεως, αναφέρει, η αύξηση των δαπανών σε σχέση με τον υφιστάμενο Προϋπολογισμό ενδέχεται να ανέλθει μέχρι και στα 279,9 εκατ. ευρώ, με μοναδική πιθανή μείωση του ποσού να προκύπτει από τη μετάθεση ορισμένων δαπανών στο 2024 ή την μη τήρηση πολιτικών δεσμεύσεων.

Εξάλλου, το ΔΣΚ σημειώνει ότι εξαιρετικά αμφίβολη είναι η επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί στον Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής 2024-2026, με τον οποίο το Δημόσιο Χρέος θα μειωθεί στο 81,1%, με πρωτογενές πλεόνασμα 931 εκατ. ευρώ και πλεόνασμα 567 εκατ. ευρώ.  

Για να επιτευχθούν οι στόχοι του Στρατηγικού Πλαισίου Δημοσιονομικής Πολιτικής, θα πρέπει να εξασφαλιστούν πλεονάσματα ύψους 360 εκατ. ευρώ περίπου μέσα στο επόμενο εξάμηνο, περιλαμβανομένου και του «δανεισμού» από το ΤΚΑ, όπως αναφέρει, ενώ, όσον αφορά στο πρωτογενές πλεόνασμα, αυτό υπολείπεται των στόχων κατά  532,7 εκατ. ευρώ (με βάση το Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής και το Πρόγραμμα Σταθερότητας).

«Ακόμα πιο σημαντική, όμως, είναι η πιθανή αποτυχία επίτευξης του στόχου για μείωση του χρέους στο 60,1% μέχρι το 2026 εν όψει και των νεών δημοσιονομικών κανόνων που βρίσκονται υπό συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο», σύμφωνα με το ΔΣΚ. Γι’ αυτό και η επίτευξη των στόχων του 2023 μέσα από τη μεταφορά των δαπανών στο επόμενο ή επόμενα έτη, δεν αποτελεί επιλογή ικανή να λύσει το ζήτημα που εγείρεται, λέει.

Συνολικά, το ΔΣΚ αναφέρει ότι η πορεία της οικονομίας παρουσιάζει σημαντικές πιέσεις οι οποίες δεν αποτελούν έκπληξη λόγω της νομισματικής πολιτικής η οποία μεταφράζεται σε συγκράτηση της πιστωτικής επέκτασης και μείωση της συνολικής ζήτησης. Επιπλέον, προσθέτει ότι οι προοπτικές δέχονται πιέσεις λόγω της αναμενόμενης μερικής ανάκαμψης τιμών σε σημαντικά είδη και πόρους παραγωγής (πχ καύσιμα) και της μικρής ανάκαμψης του πληθωρισμού. Το ΔΣΚ θα προβεί σε αναθεώρηση της εκτίμησης του ρυθμού ανάπτυξης τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, χωρίς να αναμένει σημαντική απόκλιση από την υφιστάμενη, στο 2,4%.

Με βάση τα παραπάνω, το ΔΣΚ εισηγείται την άμεση παρακολούθηση και μέτρα περιορισμού των ανελαστικών δαπανών, καθώς και την άμεση έναρξη σχεδιασμού για τη βελτίωση της παραγωγικότητας στο Δημόσιο, η οποία θα πρέπει να προηγηθεί των μαζικών προσλήψεων οι οποίες σχεδιάζονται, ασχέτως πολιτικού κόστους, υπογραμμίζοντας ότι γι’ αυτό θα πρέπει να συμπλεύσουν όλες οι πολιτικές αρχές, περιλαμβανομένης και της νομοθετικής εξουσίας.

Επιπλέον, εισηγείται την άμεση ένταξη στους σχεδιασμούς και εκτιμήσεις της Κυβέρνησης, των δαπανών οι οποίες δεν έχουν ολοκληρωθεί αλλά για τις οποίες έχουν δημιουργηθεί σχεδιασμοί ή πολιτικές δεσμεύσεις και καλεί το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας να τηρήσει σκληρή στάση υπέρ της στόχευσης των όποιων μέτρων, περιλαμβανομένων και των αποζημιώσεων βάσει φορολογικής δήλωσης.

Επιπλέον, εισηγείται την άμεση έναρξη σχεδιασμών για τη σταδιακή αντιμετώπιση του χρέους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Οι σχεδιασμοί θα πρέπει να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων και σημαντικά στοιχεία της προγραμματισμένης φορολογικής μεταρρύθμισης καθώς και τη δημιουργία σκληρού περιορισμού για την κεντρική κυβέρνηση, βάσει των βέλτιστων πρακτικών.

Τέλος, σημειώνει πως η επιτάχυνση της υλοποίησης των όρων του ΣΑΑ μπορεί να αποτελέσει ένα από τα κλειδιά εν όψει της αναμενόμενης επιβράδυνσης της οικονομίας και εισηγείται την αύξηση των πιέσεων προς Υπουργεία και αρμόδιους φορείς, καθώς και προς τη Βουλή, για την άμεση ολοκλήρωση, τουλάχιστον των προϋποθέσεων για τη β’ δόση.

Διαβάστε αυτούσιο το σημείωμα:

1.H πορεία της οικονομίας παρουσιάζει σημαντικές πιέσεις οι οποίες δεν αποτελούν έκπληξη λόγω της νομισματικής πολιτικής η οποία μεταφράζεται σε συγκράτηση της πιστωτικής επέκτασης και μείωση της συνολικής ζήτησης. Επιπλέον, οι προοπτικές δέχονται πιέσεις λόγω της αναμενόμενης μερικής ανάκαμψης τιμών σε σημαντικά είδη και πόρους παραγωγής (πχ καύσιμα) και της μικρής ανάκαμψης του πληθωρισμού. Το ΔΣΚ θα προβεί σε αναθεώρηση της εκτίμησης του ρυθμού ανάπτυξης τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Ωστόσο, δεν αναμένουμε σημαντική απόκλιση από την υφιστάμενη, στο 2.4%.

2.Την ίδια ώρα, τα δημόσια οικονομικά καταγράφουν συνεχιζόμενα πλεονάσματα όσον αφορά στη γενική κυβέρνηση. Ωστόσο, τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι το χρονίζον πρόβλημα της εξάρτησης της κεντρικής κυβέρνησης από τα έσοδα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων προσεγγίζει πλέον το σημείο ωρίμανσης και απαιτείται αντιμετώπιση του.

3.Η κεντρική κυβέρνηση συνεχίζει, από τον Φεβρουάριο μέχρι το τέλος του πρώτου εξάμηνου, να καταγράφει ελλείμματα τα οποία χρηματοδοτούνται από το ΤΚΑ, μέσα από το κακώς αποκαλούμενο «αποθεματικό». Παρόλο ότι η εικόνα αυτή δεν αποκλίνει προς το χειρότερο σε σχέση με άλλα έτη, σημειώνεται ως ενδεικτικό της συνεχιζόμενης τάσης για αύξηση των λειτουργικών δαπανών.

4.Παρόλο ότι τα αποτελέσματα είναι βελτιωμένα σε σχέση με το 2022, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο σημειώνει ότι διαμορφώνεται τάση τους τελευταίους 5 μήνες, η οποία αναμένεται πως θα ανατραπεί μερικώς στα αποτελέσματα Ιουλίου, αλλά να συνεχίσει τους επόμενους μήνες.

Επιπλέον, το φαινόμενο της άντλησης χρηματοδότησης από το ΤΚΑ δεν είναι σε καμία περίπτωση καινούριο, αλλά εκ πρώτης όψεως καταγράφει επιτάχυνση.  Σημειώνεται πως στο α’ εξάμηνο, ο «δανεισμός» της κεντρικής κυβέρνησης από το ΤΚΑ έχει ήδη προσεγγίσει το συνολικό ποσό του 2022.

5.Η διαχρονική χρηματοδότηση της κεντρικής κυβέρνησης μέσα από τον δανεισμό από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχει οδηγήσει ήδη σε συνολικό χρέος άνω των 10 δισ. ευρώ, το οποίο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τις εκτιμήσεις της βιωσιμότητας του ΤΚΑ. Αποτελεί, επομένως, μια σταθερά αυξανόμενη ενδεχόμενη υποχρέωση στον προϋπολογισμό και ένα από τους πλέον σημαντικούς κινδύνους των δημοσίων οικονομικών.

6.Με δεδομένη, δε, την αυξητική τάση, η οποία συνεχίζεται για αρκετά χρόνια, αλλά και την επιτάχυνση του φαινομένου τους τελευταίους μήνες, το ερώτημα που εγείρεται είναι σε ποιο ποσό δημιουργείται σημείο μη αντιστρέψιμης καμπής (tipping point). Η απάντηση μπορεί να αναζητηθεί στη βάση της αναλογιστικής έκθεσης για τη βιωσιμότητα του ΤΚΑ, η οποία αναμένεται πως θα ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο.

7.Παρόλο ότι ακόμα και στα ακραία σενάρια η καταβολή του εν λόγω ποσού θα είναι σταδιακή, εντούτοις θα αποτελέσει μια μόνιμη και αυξημένη δαπάνη η οποία θα ασκήσει αυξημένη δημοσιονομική πίεση και θα στερήσει από την κυβέρνηση τον αναγκαίο δημοσιονομικό χώρο για την άσκηση διακριτικών πολιτικών.

8. Ακόμα πιο ανησυχητική είναι η δημιουργία ηθικού κινδύνου (διαρθρωτικών κινήτρων) στις εκάστοτε κυβερνήσεις και την πολιτική ηγεσία η οποία συλλογικά δεν αντιμετώπισε ποτέ το όλο ζήτημα ως σοβαρό.

9.Όσον αφορά στους δημοσιονομικούς κανόνες και τα λογιστικά πρότυπα, η πρακτική επιτρέπεται. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως είναι και σοφή. Αποτελεί ανισορροπία και στρέβλωση η οποία δεν θα μπορεί ες αεί να αντιμετωπίζεται με την μέχρι σήμερα χαλαρότητα. Άσχετα με το γεγονός ότι η εν λόγω διαχείριση επιτρέπεται από τα λογιστικά πρότυπα ESA 2010, το πρόβλημα είναι πραγματικό και δεν θα μπορεί να παραμείνει «κάτω από το χαλί», ιδίως μετά την διόγκωση του στα σημερινά επίπεδα.

10. Το φαινόμενο λειτουργεί και ως αντικίνητρο για την δημοσιονομική πειθαρχία και δη για την πραγματική μεταρρύθμιση της κρατικής μηχανής, της οποίας η παραγωγικότητα είναι ανεπαρκής. Η μη αντιμετώπιση λόγω πολιτικού κόστους, από την συλλογική πολιτική ηγεσία, της ανεπάρκειας της κρατικής μηχανής ως προς την παραγωγικότητα της, αποτελεί σημαντικό πραγματικό πρόβλημα για την οικονομία, το οποίο σοβεί και το οποίο έχει αρχίσει να ωριμάζει, βάσει και των δημοσιονομικών στοιχείων.

11. Είναι επίσης σαφές πως, λόγω της χρηματοδότησης των ελλειμμάτων της κεντρικής κυβέρνησης από το ΤΚΑ, μετατοπίζονται εθνικοί πόροι από δυνητικές αναπτυξιακές δαπάνες και επενδύσεις, προς λειτουργικά έξοδα τα οποία διογκώνονται μονίμως χωρίς όφελος για την οικονομία και την κοινωνία.

Η απουσία «σκληρού περιορισμού» στον προϋπολογισμό της κυβέρνησης, αποτελεί σοβαρή αδυναμία της Δημοκρατίας, και σοβαρή απόκλιση από τις βέλτιστες πρακτικές. Αν και χρονίζει, φτάνει πλέον στο σημείο ωρίμανσης της.

12. Όσον αφορά στην ανάπτυξη του ΑΕΠ, το ΔΣΚ τονίζει πως η μείωση της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας εντείνει τις ανησυχίες μας πως τα κρατικά έσοδα θα ομαλοποιηθούν, κάτι που συμβαίνει σταδιακά αλλά σταθερά μετά τον Ιανουάριο, ο οποίος αποτελεί μεν ευχάριστη μεν έκπληξη, αλλά αποτέλεσε ανωμαλία, ιδίως ως προς τα έσοδα της κεντρικής κυβέρνησης.

Σημειώνεται, επίσης, πως οι εκτιμήσεις του Στρατηγικού Πλαισίου Δημοσιονομικής Πολιτικής 2024-2026 και του Προγράμματος Σταθερότητας βασίζονται στην υπόθεση πως η ανάπτυξη θα κινηθεί στο 2.8% και ο πληθωρισμός στο 3.2%, δύο εκτιμήσεις που ενδέχεται να ανατραπούν, μειώνοντας τα έσοδα και ασκώντας πιέσεις για αύξηση των δαπανών.

13. Με ανακούφιση παρατηρεί το ΔΣΚ πως μέρος της αύξησης των δαπανών οφείλεται και στην αύξηση των κονδυλίων για συγχρηματοδοτούμενα έργα. Ωστόσο, σημειώνει την καθυστέρηση στην υλοποίηση υποχρεώσεων για την β’ και γ’ δόση του ΣΑΑ, καθώς και την αύξηση λειτουργικών δαπανών, η οποία έχει σωρευτικό χαρακτήρα για τα επόμενα χρόνια.

14. Οι αυξημένες δαπάνες Ιουνίου οφείλονται σε σημαντικό βαθμό σε μη επαναλαμβανόμενες δαπάνες. Ωστόσο, η δυνητική βελτίωση των δημοσιονομικών δεικτών για τον Ιούλιο δεν πρέπει να θεωρηθεί ως ένδειξη πως η τάση έχει ανατραπεί, καθώς υφίστανται σημαντικές επερχόμενες δαπάνες οι οποίες ακόμα δεν καταγράφονται λόγω της αποτυχίας στην προσπάθεια υιοθέτησης πιο σύγχρονου λογισμικού προτύπου.

Σημειώνουμε πως σε αρκετές περιπτώσεις η μέχρι το πρώτο εξάμηνο δαπάνες έχουν ξεπεράσει τα αναμενόμενα επίπεδα βάσει των διαχρονικών τάσεων. Σημειώνεται πως η διαχρονική τάση θέτει τις συνολικές δαπάνες α’ εξαμήνου στο 42% με 46% των συνολικών του έτους, με μέσο όρο 43%.

15. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εκτιμά πως τα κρατικά έσοδα (έστω και της γενικής κυβέρνησης) θα υπερκαλύψουν τον στόχο της αύξησης κατά 7.4%. Ωστόσο, και οι κρατικές δαπάνες θα ξεπεράσουν σημαντικά τον στόχο που θέτει την αύξησή τους στο 7.9%. Τα πρώτα μεν δέχονται μειωτικές πιέσεις, ενώ τα δεύτερα αυξητικές.

16. Στο α’ εξάμηνο, τα μεν έσοδα κινούνται αυξητικά κατά 14.9% και οι δαπάνες κατά 9.8%, δίνοντας την εντύπωση πως διατηρείται περιθώριο πλεονάσματος. Ωστόσο, αν εξαιρέσει κανείς την ανωμαλία του Ιανουάριου, η τάση που διαμορφώνεται είναι πιο προβληματική, με τα έσοδα να αυξάνονται κατά 12.1% και τις δαπάνες κατά 11.6%, ενώ στα στοιχεία δεν περιλαμβάνονται υψηλές δαπάνες για τις οποίες υφίσταται δέσμευση ή πολιτική απόφαση.

Επομένως, θεωρείται πολύ πιθανή η ταχύτερη αύξηση των δαπανών και παράλληλα την επιβράδυνση της αύξησης των εσόδων τους επόμενους μήνες, αν υλοποιηθούν οι υφιστάμενες πολιτικές δεσμεύσεις, και άσχετα με τα επί μέρους αποτελέσματα του Ιουλίου.

17. Την ίδια στιγμή, οι κρατικές δαπάνες συνεχίζουν να αυξάνονται και επαναλαμβάνουμε την ανησυχία για την απουσία από τους σχεδιασμούς και τις εκτιμήσεις, των δαπανών για τις οποίες υφίσταται απόφαση, δέσμευση ή και σχεδιασμός, αλλά οι οποίες δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί. Έτσι, θα πρέπει να αναμένεται, πέρα από την αύξηση των ανελαστικών δαπανών η οποία ήδη αποτυπώνεται, επιπλέον αύξηση των συνολικών δαπανών της Δημοκρατίας.

Ενώ αναλυτική σταχυολόγηση ακόμα επιχειρείται, εκ πρώτης όψεως και βάσει δημοσίως διαθέσιμων πληροφοριών, η αύξηση των δαπανών σε σχέση με τον υφιστάμενο Προϋπολογισμό ενδέχεται να ανέλθει μέχρι και στα 279.9 εκατ. ευρώ, με μοναδική πιθανή μείωση του ποσού να προκύπτει από την μετάθεση ορισμένων δαπανών στο 2024 ή την μη τήρηση πολιτικών δεσμεύσεων.

Το ΔΣΚ τονίζει πως αρκετές από τις εν λόγω αυξήσεις δαπανών κρίνονται ως αναπόφευκτες ή και θεμιτές. Ωστόσο, η ανάγκη χρηματοδότησης και o δημοσιονομικός αντίκτυπός δεν διαφοροποιούνται από το κατά πόσον μια δαπάνη θα κριθεί ως θεμιτή ή όχι.

18. Αυτή τη στιγμή είναι εξαιρετικά αμφίβολη η επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί στον Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής 2024-2026, με τον οποίο το Δημόσιο Χρέος θα μειωθεί στο 81.1%, με πρωτογενές πλεόνασμα 931 εκατ. ευρώ και πλεόνασμα 567 εκατ. ευρώ.  

19. Σημειώνεται πως, για να επιτευχθούν οι στόχοι του Στρατηγικού Πλαισίου Δημοσιονομικής Πολιτικής, θα πρέπει να εξασφαλιστούν πλεονάσματα ύψους 360 εκατ. ευρώ περίπου μέσα στο επόμενο εξάμηνο, περιλαμβανομένου και του «δανεισμού» από το ΤΚΑ. Όσον αφορά στο πρωτογενές πλεόνασμα, αυτό υπολείπεται των στόχων κατά  532.7 εκατ. ευρώ (με βάση το Στρατηγικό Πλαίσιο Δημοσιονομικής Πολιτικής και το Πρόγραμμα Σταθερότητας).

20. Ακόμα πιο σημαντική, όμως, είναι η πιθανή αποτυχία επίτευξης του στόχου για μείωση του χρέους στο 60.1% μέχρι το 2026 εν όψει και των νεών δημοσιονομικών κανόνων που βρίσκονται υπό συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Γι’ αυτό και η επίτευξη των στόχων του 2023 μέσα από την μεταφορά των δαπανών στο επόμενο ή επόμενα έτη, δεν αποτελεί επιλογή ικανή να λύσει το ζήτημα που εγείρεται.

Η αδυναμία επίτευξης των στόχων πολύ πιθανόν να δημιουργήσει υψηλές πολιτικές και ρυθμιστικές πιέσεις στην Δημοκρατία τα αμέσως επόμενα χρόνια. Η δε αύξηση των ανελαστικών δαπανών στερεί από την κυβέρνηση την ευχέρεια που θα χρειαστεί για την άσκηση πολιτικής σε περίπτωση μακροοικονομικών πιέσεων. Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο σημειώνει, μεταξύ άλλων, πως για το α’ εξάμηνο, το κρατικό μισθολόγιο (κεντρική κυβέρνηση) ανέρχεται σε 22% των εσόδων και 23.9% των συνολικών δαπανών, με την τάση να είναι αυξητική. 

Με βάση τις πιο πάνω διαπιστώσεις, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο εισηγείται:

Την άμεση παρακολούθηση και μέτρα περιορισμού των ανελαστικών δαπανών, καθώς και την άμεση έναρξη σχεδιασμού για την βελτίωση της παραγωγικότητας στο Δημόσιο, η οποία θα πρέπει να προηγηθεί των μαζικών προσλήψεων οι οποίες σχεδιάζονται, ασχέτως πολιτικού κόστους. Θα πρέπει για αυτό τον σκοπό να συμπλεύσουν όλες οι πολιτικές αρχές, περιλαμβανομένης και της νομοθετικής εξουσίας.

Επιπλέον, εισηγείται την άμεση ένταξη στους σχεδιασμούς και εκτιμήσεις της κυβέρνησης, των δαπανών οι οποίες δεν έχουν ολοκληρωθεί αλλά για τις οποίες έχουν δημιουργηθεί σχεδιασμοί ή πολιτικές δεσμεύσεις.

Χαιρετίζουμε τη στάση που τηρείται από την κυβέρνηση για λήψη μέτρων που είναι αυστηρά στοχευμένα προς βελτίωση του κοινωνικού τους αποτυπώματος με την ταυτόχρονη μείωση του συνολικού κόστους. Καλούμε το σύνολο της πολιτικής ηγεσίας να τηρήσει σκληρή στάση υπέρ της στόχευσης των όποιων μέτρων, περιλαμβανομένων και των αποζημιώσεων βάσει φορολογικής δήλωσης.

Σε κάθε περίπτωση, το κόστος των μέτρων που αποφασίζονται θα πρέπει να εντάσσεται στους υπολογισμούς, παρά την καθυστέρηση που καταγράφεται στην αλλαγή λογιστικού προτύπου της Δημοκρατίας.

Επιπλέον, εισήγηση του ΔΣΚ είναι η άμεση έναρξη σχεδιασμών για την σταδιακή αντιμετώπιση του χρέους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Οι σχεδιασμοί θα πρέπει να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων και σημαντικά στοιχεία της προγραμματισμένης φορολογικής μεταρρύθμισης καθώς και την δημιουργία σκληρού περιορισμού για την κεντρική κυβέρνηση, βάσει των βέλτιστων πρακτικών.

Σημειώνει επίσης πως η επιτάχυνση της υλοποίησης των όρων του ΣΑΑ μπορεί να αποτελέσει ένα από τα κλειδιά εν όψει της αναμενόμενης επιβράδυνσης της οικονομίας και εισηγούμαστε την αύξηση των πιέσεων προς Υπουργεία και αρμόδιους φορείς, καθώς και προς την Βουλή, για την άμεση ολοκλήρωση, τουλάχιστον των προϋποθέσεων για την β’ δόση.

Δειτε Επισης

Στο τεύχος Ιουλίου του περιοδικού GOLD: The 12th Invest Cyprus International Investment Awards
Bege: Ο νέος γαστρονομικός προορισμός του St Raphael Resort & Marina
«Να μην χρειαστεί να διακόψουμε την σύμβαση...»Ψάχνουν φως στο τούνελ του δρόμου Πάφου-Πόλεως Χρυσοχούς
Το σκληρό μέτρο που αποφεύγεται και πώς θα παρακολουθούνται οι μισθοί στην οικοδομική βιομηχανία
Ε.Ε.: Χαλλούμι ΠΟΠ και αύξηση εμπορίου μέσω Πράσινης Γραμμής στις προσπάθειες προετοιμασίας της επανένωσης
Ικανοποίηση συντεχνιών για συμφωνία πλαίσιο και αυξήσεις στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα
Τι προνοεί η μεσολαβητική πρόταση Παναγιώτου για την οικοδομική βιομηχανία-Αναμένει απαντήσεις μέχρι την Τετάρτη
Δεν πιάνουν τα αεροδρόμια της Κύπρου τα... κενά αέρος λόγω Microsoft-Πιθανές καθυστερήσεις αφίξεων
Στα χέρια των κοινωνικών εταίρων η μεσολαβητική πρόταση Παναγιώτου για την οικοδομική βιομηχανία
Απαντά στις ανησυχίες για τις αυξήσεις στο δημόσιο το Υπ. Οικονομικών-Στόχος η βιωσιμότητα του κρατικού μισθολογίου